كهيعص1
سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقرة) بده.
ذِكْرُ رَحْمَتِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا2
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه و سلم)، ئهم باسه) باسی ڕهحمهتی پهروهردگارته، دهربارهی بهندهی خۆی زهکهریا.
إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُ نِدَاءً خَفِيًّا3
کاتێک له (پهرستگای خۆیدا) هانا و هاواری برد بۆ پهروهردگاری بهپهنهانی.
قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا4
وتی: پهروهردگارا، بهڕاستی من ئێسکهکانم لاواز بوون و قژی سهرم ههر ههمووی سپێتی دایگرتووه، بهڵام من ههرگیز له دوعاو پاڕانهوهم له زاتی تۆ نائومێد نهبووم و (دهستت نهناوه بهڕوومهوه).
وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ وَرَائِي وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا5
بهڕاستی من لهوه ترساوهم که خزم و خوێشان عهشرهت دوای مردنم سهگهردان بن، (چونکه کهسێکی وایان تیادا بهدی ناکهم که شایستهی گهیاندنی پهیامهکهت بێت، خۆت دهزانیت) خێزانکهشم منداڵی نابێت، بۆیه داواکارم له لهبهخششی خۆت بههرهوهرم بکه و منداڵێکم پێ ببهخشیت که بتوانێت جێگهی من بگرێتهوه.
يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ ۖ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا6
تا میراتی پێغهمبهرایهتی من و نهوهی یهعقوب وهرربگرێت، ههروهها پهروهردگارا بیکه بهکهسێکی وا، کهتۆش و بهنده چاکهکانیشت لێی ڕازی بن (ئهوهنده چاکهکارو چاکهخوازو دیندار بێت).
يَا زَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَامٍ اسْمُهُ يَحْيَىٰ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا7
خوای گهوره نزاکهی گیراکردو فهرمووی: ئهی زهکهریا بهڕاستی ئێمه مژدهت دهدهینێ بهوهی که کوڕێکت پێ دهبهخشین و ناویشی - یهحیا - یه، پێش ئهو کهسمان هاوناوی ئهو نهکردووه.
قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْكِبَرِ عِتِيًّا8
زهکهریا وتی: پهروهردگارا به چ شێوهیهک کوڕم پێ دهبهخشیت، لهکاتێکدا هاوسهرهکهشم منداڵی نابێت و منیش گهیشتوومهته ئهوپهڕی پیری و پهککهوتهیی (بهڵام ههموو شت لای تۆ ئاسانه).
قَالَ كَذَٰلِكَ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْئًا9
وتی: پهروهردگاری تۆ ههر بهو شێوهیه بڕیاری داوه و فهرمووشیهتی ئهوکاره لای من زۆر ئاسانه، بهڕاستی پێش تریش تۆم دروستکردووه، وهنهبێت شتێکت بوو بیت (نه ناوت ههبووه نه بوون)...
قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً ۚ قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَ لَيَالٍ سَوِيًّا10
زهکهریا وتی: پهروهردگارا نیشانهیهکم پێ ببهخشه تادڵنیابم، که ئهو مژدهیه هاتۆتهدی، خوای گهوره فهرمووی: نیشانهو بهڵگهت ئهوهیه (لهسهر بوونی ئهو کوڕه) که تۆ ناتوانیت سێ شهوی تهواو (به ڕۆژهکانیهوه) قسه لهگهڵ خهڵکیدا بکهیت!
فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرَابِ فَأَوْحَىٰ إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَعَشِيًّا11
(ئهوسا دوای دڵنیابوون) له پهرستگاکهی هاته دهرهوه بۆ ناو قهومهکهی و ئاماژهی بۆ کردن (که له بهرامبهر نازو نیعمهت و بهخششهکانی خواوه) بهیانیان و ئێواران تهسبیحات و ستایش بکهن.
يَا يَحْيَىٰ خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ ۖ وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا12
(پاشان که یهحیا گهوره بوو فهرمانمان پێدا) ئهی یهحیا کتێبی (تهورات) بهتوندی بگرهو پابهندی بهو ههر له تهمهنی نهوجهوانیدا، توانای جیاکردنهوهی ڕاست و ناڕاستمان پێبهخشی، به دادوهرێکی ڕێک و پێک کێشهی خهڵکهکهی چارهسهر دهکرد.
وَحَنَانًا مِنْ لَدُنَّا وَزَكَاةً ۖ وَكَانَ تَقِيًّا13
یهحیا دڵ و دهروونێکی پڕ له سۆزو خۆشهویستی و پاک و خاوێنی ههبوو که لهلایهن خۆمانهوه پێمان بهخشیبوو و ئهو زۆر خواناس و پارێزگار بوو.
وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا14
ههروهها چاک ڕهفتارو جوان ڕهفتار بوو لهگهڵ باوک و دایکیدا، وهنهبێت ئهو کهسێکی دڵرهق و یاخی و نالهبار بوو بێت.
وَسَلَامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَيَوْمَ يَمُوتُ وَيَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا15
درودو سهلامی خوای لهسهر بیت له ڕۆژهدا که له دایک بوو و لهو ڕۆژهدا که وهفات دهکات، لهو ڕۆژهشدا که ههڵدهستێت و زیندوو دهبێتهوه.
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا16
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) له قورئاندا باسی بهسهرهاتی مهریهم یاد بکه، کاتێک کهنارگیری کرد له کهسوکاری و شوێنێکی له ڕۆژههڵاتی (بیت المقدس) ههڵبژارد (بۆ خواپهرستی).
فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا17
ئینجا لهنێوان خۆی و ئهواندا پهردهیهکی ڕایهڵ کرد (تادوور لهخهڵکی بهسۆزهوه خواپهرستی بکات) ئێمهش جوبرهئیلی فریشتهمان نارد بۆ لای، وهکو بهشهرێکی تهواو (خۆی خسته بهرچاوی).
قَالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمَٰنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا18
مهریهم وتی: بهڕاستی من پهنا دهگرم به خوای میهرهبان له تۆ ئهگهر کهسێکی به تهقواو لهخواترس بیت.
قَالَ إِنَّمَا أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلَامًا زَكِيًّا19
جوبرهئیل وتی: (مهترسه) دڵنیابه من تهنها نێردراوی پهروهردگاری تۆم، تا منداڵێکی خاوێنت پێ ببهخشم.
قَالَتْ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَلَمْ أَكُ بَغِيًّا20
مهریهم وتی: جا چۆن من منداڵم دهبێت، لهکاتێکدا هیچ بهشهرێک توخنم نهکهوتووه و داوێن پیسیش نهبووم.
قَالَ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ ۖ وَلِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِنَّا ۚ وَكَانَ أَمْرًا مَقْضِيًّا21
جوبرهئیل وتی: ئهو قسانهی تۆ ڕاست و دروستن، بهڵام ئهوه بڕیاری پهروهردگاره و دهفهرموێت: ئهوکاره لای من ئاسانه (که بهبێ باوک ئهو منداڵه بهێنمه کایهوه)، بۆ ئهوهی بیکهمه نیشانهو موعجیزهیهک بۆ خهڵکی، ههروهها ڕهحمهتێکی تایبهتیش بێت لهلایهن ئێمهوه، ئیتر ئهو کارهش بڕیاری لهسهر دراوه و بڕاوهتهوه.
۞ فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَكَانًا قَصِيًّا22
دهستبهجێ مهریهم سکی پڕ بوو، (بهغهم و پهژارهوه) بهرهو شوێنێکی دوور ڕۆیشت.
فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضُ إِلَىٰ جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَٰذَا وَكُنْتُ نَسْيًا مَنْسِيًّا23
ئینجا ژانی منداڵبوون گرتی و بردی بۆ لای قهدی دارخورمایهک، (بهدهم ئاهو ناڵهوه) دهیوت: پێش ئهم حاڵته بمردمایهو وهک شتێکی بێ نرخ فهرامۆش بکرامایه.
فَنَادَاهَا مِنْ تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا24
(ئهو منداڵهی که له داوێنی بهربۆوه) له ژێریهوه (بانگی کردو وتی: دایه گیان) خهفهت مهخۆ، ئهوهته پهروهردگارت به بهردهمتدا جۆگهلهیهکی جاری کردووه.
وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا25
ئهو دارخورمایهش (که پاڵت پێوهداوه) کهمێک ڕایوهشێنه خورمای گهییوت بهسهردا دهبارێنێت.
فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا ۖ فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَدًا فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَٰنِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا26
ئینجا لهو خورمایه بخۆ، لهو ئاوهیش بخۆرهوه، خهمیشت نهبێت، ئهگهر کهسێکت له خهڵکی بینی و (پرسیاری لێ کردی)، ئهوه به ئیشارهت تێی بگهیهنه پێی بڵێ: بهڕاستی من بڕیارمداوه و نهزرم کردووه به ڕۆژوو بم بۆ خوای میهرهبانم، لهبهر ئهوه ئهمڕۆ من ههرگیز قسه لهگهڵ کهسدا ناکهم.
فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَهَا تَحْمِلُهُ ۖ قَالُوا يَا مَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْئًا فَرِيًّا27
ئهوسا مهریهم منداڵی نازداری خۆی له باوهش گرت و بردی بۆ لای خزم و کهس و کاری (ههموو بهسهرسامیهوه) وتیان: ئهی مهریهم بهڕاستی کارێکی نالهبارو ئابڕووبهرت ئهنجامداوه.
يَا أُخْتَ هَارُونَ مَا كَانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْءٍ وَمَا كَانَتْ أُمُّكِ بَغِيًّا28
ئهی خوشکی هاروون (لهبهر تهقواو خواناسی ئهو ناز ناوهیان پێدابوو) تۆ نه باوکت کهسێکی خراپ و (شهرواڵ پیس بووه) نه دایکیشت ئافرهتێکی داوێن پیس!!
فَأَشَارَتْ إِلَيْهِ ۖ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا29
(مهریهمیش هیچی نهگوت) بهڵکو ئاماژهی بۆ ڕۆڵهی نازداری کرد (تا لهو بپرسن)، ههموو (به سهرسامیهوه) وتیان: چۆن قسه لهگهڵ منداڵی ناو بێشکهدا دهکرێت.
قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا30
(ئینجا منداڵی ساوا هاته گفت و بهدهنگه ناسکهکهی) وتی: بهڕاستی من بهندهی خوام، کتێبی ئینجیلی پێ بهخشیووم و کردوومی به پێغهمبهری خۆی.
وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنْتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا31
منی موبارهک و پیرۆزیش کردووه له ههر کوێدا بم و ئامۆژگاری کردووم که نوێژهکانم ئهنجام بدهم و له زهکاتدانیش درێغی نهکهم ههتا له ژیاندا ههم.
وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا32
(ههروهها فهرمانی پێداوم که) چاک ڕهفتار بم لهگهڵ دایکم دا و نهیکردووم بهکهسێکی زۆرداو بهدرهفتار..
وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَيَوْمَ أَمُوتُ وَيَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا33
سڵاوی پهروهردگارم لهسهره ئهو ڕۆژهی که لهدایک بووم و ئه ڕۆژهش که دهمرم، ئهو ڕۆژهش که زیندوو دهکرێمهوه.
ذَٰلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ۚ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ34
ئا ئهوهیه عیسای کوڕی مهریهم، ههر ئهوهشه قسهی ڕاست و دروست دهربارهی، که ئهوانه (واته جووهکان) گومان بهدهوریدا دروست دهکهن (گاوران، بهکوڕی خوا له قهڵهمی دهدهن).
مَا كَانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ ۖ سُبْحَانَهُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ35
بێگومان ناگونجێت بۆ خوای گهوره، کهس بکاته ڕۆڵهی خۆی (چونکه پێوستی پێی نیه) پاکی و بێگهردی شایستهی ئهوه، کاتێک ههرشتێک بڕیار بدات، ئهوه بهڕاستی تهنها ئهوهندهی دهوێت که فهرمان بدات و بڵێت: ببه، دهستبهجێ دهبێت.
وَإِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ ۚ هَٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ36
بهڕاستی ههر خوا پهروهردگاری منیش و پهروهردگاری ئێوهشه، کهوابوو بیپهرستن، ئهمهیه ڕێبازی ڕاست و دروست (ڕێبازی دینداری و سهرفرازی ههردوو جیهان).
فَاخْتَلَفَ الْأَحْزَابُ مِنْ بَيْنِهِمْ ۖ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ37
(لهگهڵ ئهو ههموو ڕاستیانهدا) ئینجا یهکسهر گرۆو دهستهکان له نێو خۆیاندا ڕاو بۆچوونی جیاوازیان بۆ پهیدا بوو، هاوارو ئاهو ناڵه بۆ ئهوانهی که بێ باوهڕن و (بڕوا بهو ڕاستیانه ناکهن) کاتێک قیامهت بهرپا دهبێت و دیمهنی سامناک و بهسهرهاتی گهوره دهبینن (که ئێسته بهدووری دهزانن).
أَسْمِعْ بِهِمْ وَأَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنَا ۖ لَٰكِنِ الظَّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ38
ئهو ڕۆژهی (که ئهو خوانهناسانه) ئاماده دهکرێن و دێن بۆ لامان، (زۆر سهیره!) ئای که چهنده دهزگای بیستن و بینینیان بههێزه، بهڵام ستهمکاران ئهمڕۆ له گومڕاییهکی ئاشکرادا دهژین.
وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ39
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)، ستهمکاران ئاگادار بکه له ڕۆژی ئاهو ناڵه و پهشیمانی کاتێک کار له کار ترازاوه، لهکاتێکدا ئهوانه له غهفڵهتدان و باواڕ ناهێنن.
إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْأَرْضَ وَمَنْ عَلَيْهَا وَإِلَيْنَا يُرْجَعُونَ40
بهڕاستی سهرهنجام ههرئێمه دهبینهوه خاوهن و میراتگری سهر زهوی و ههموو ئهوانهی که له سهریهتی و بۆ لای ئێمهش دهگهرێنهوه.
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِبْرَاهِيمَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَبِيًّا41
ههروهها له قورئاندا باسی (گۆشهیهک له بهسهرهاتی) ئیبراهیم بۆ ئهو خهڵکه بگێڕهوه، بهڕاستی ئهو کهسایهتیهکی ڕاستگۆ بوو، له پێغهمبهرانیش بوو.
إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا يَسْمَعُ وَلَا يُبْصِرُ وَلَا يُغْنِي عَنْكَ شَيْئًا42
کاتێک بهباوکی وت: باوکی بهڕێزم! ئهوه تۆ بۆچی شتێک دهپهرستیت که نهگوێ بیسته، نهکهس بهرچاو ڕوون و ڕۆشنبیر دهکات، نه هیچ سوودێکت پێ دهگهیهنێت.
يَا أَبَتِ إِنِّي قَدْ جَاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ مَا لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِرَاطًا سَوِيًّا43
ئهی باوکی بهنرخم! بهڕاستی ئهو زانستی و زانیاریهی که بۆ من هاتووه، (دهربارهی دهسهڵات و توانای بهدیهێنهری ئهم جیهانه) بێگومان بۆ تۆ نههاتووه، کهواته پهیڕهوی من بکه ڕێنمووییت دهکهم بۆ ڕێگه و ڕێبازێکی ڕاست و دروست.
يَا أَبَتِ لَا تَعْبُدِ الشَّيْطَانَ ۖ إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلرَّحْمَٰنِ عَصِيًّا44
ئهی باوکی ئازیزم! شهیتان مهپهرسته، چونکه بهڕاستی شهیتان یاخی یه له خوای میهرهبان و سهرکهشیی کردووه.
يَا أَبَتِ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يَمَسَّكَ عَذَابٌ مِنَ الرَّحْمَٰنِ فَتَكُونَ لِلشَّيْطَانِ وَلِيًّا45
ئهی باوکی بهرێزم! بهڕاستی من دهترسم سزایهک لهلایهن خوای میهرهبانهوه یهخهت پێ بگرێت، ئهوکاته ئیتر دهبیته یارو یاوهرو پشتتگیری شهیتان.
قَالَ أَرَاغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي يَا إِبْرَاهِيمُ ۖ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ لَأَرْجُمَنَّكَ ۖ وَاهْجُرْنِي مَلِيًّا46
(باوکی ئیبراهیم بهسهغڵهتیهوه) وتی: بۆچی ئهی ئیبراهیم تۆ (ئهوهنده) له خواکانی من بێزاری، بهڕاستی ئهگهر کۆڵ نهدهیت و واز نههێنیت (چاوپۆشیت لێ ناکهن و) بێگومان بهرد بارانت دهکهم، بڕۆ، ون به لهبهرچاوم ههر نهتبینمهوه.
قَالَ سَلَامٌ عَلَيْكَ ۖ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي ۖ إِنَّهُ كَانَ بِي حَفِيًّا47
ئیبراهیم وتی: سڵاوت لێ بێت (وا من دهڕۆم) لهمهولا داوای لێخۆشبوون و (هیدایهتت) له پهروهردگارم بۆ دهخوازم، چونکه ئهو زاته زۆر منی خۆش دهوێت و ڕێزی بۆ داناوم.
وَأَعْتَزِلُكُمْ وَمَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَأَدْعُو رَبِّي عَسَىٰ أَلَّا أَكُونَ بِدُعَاءِ رَبِّي شَقِيًّا48
وا من دوور دهکهومهوه و کهنارگیری دهکهم، له ئێوه و لهو شتانهی که لهجیاتی خوا دهیپهرستن، من تهنها هاناو هاوار بۆ پهروهردگارم دهبهم و ههر ئهو دهپهرستم، ئومێدهوارم که پهروهردگارم نائومێد و ڕهنجهڕۆم نهکات و دوعاو نزاو پهرستنم لێ وهربگرێت.
فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ ۖ وَكُلًّا جَعَلْنَا نَبِيًّا49
جا کاتێک ئیبراهیم ڕۆیشت و دوور کهوتهوه لهو خهڵکه گومڕایه و لهو شتانهی که له جیاتی خوا دهیانپهرست، ئێمه ئیسحاقمان پێبهخشی و به ئیسحاقیش، یهعقوبمان بهخشی، ههریهک لهوانیشمان کرده پێغهمبهر.
وَوَهَبْنَا لَهُمْ مِنْ رَحْمَتِنَا وَجَعَلْنَا لَهُمْ لِسَانَ صِدْقٍ عَلِيًّا50
ئێمه له ڕهحم و بهخشندهیی خۆشمان ههموویانمان بههرهوهر کردو ئێمه زمانی خهڵکی دیندارمان هێناوهته گۆ که (ههتا دنیا دنیایه) باسی ئهوانه بهچاکی و پاکی و بڵندی بکهن.
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مُوسَىٰ ۚ إِنَّهُ كَانَ مُخْلَصًا وَكَانَ رَسُولًا نَبِيًّا51
یادی موساش باس بکه له قورئاندا، بهڕاستی ئهویش کهسێکی ههڵبژارده و دڵسۆزو پێغهمبهر فرستاده بوو.
وَنَادَيْنَاهُ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَقَرَّبْنَاهُ نَجِيًّا52
لهلای ڕاستی کێوی - طور - هوه بانگمان لێ کرد، لهکاتی گفتوگۆی نهێنیدا نزیکمان خستهوه.
وَوَهَبْنَا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنَا أَخَاهُ هَارُونَ نَبِيًّا53
ههروهها بهرهحمهت و بهخشندهیی خۆمان هاروونی برایمان کرده پێغهمبهر و (هاوکار) بۆی.
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِسْمَاعِيلَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَكَانَ رَسُولًا نَبِيًّا54
ئیسماعیل یش باس بکه له قورئاندا، به ڕاستی ئهو له بهڵێن و پهیمانهکانیدا ڕاستگۆ بوو، ئهو پێغهمبهرو ڕهوانه کراوی خوا بوو.
وَكَانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَكَانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا55
(ئیسماعیل) ههمیسشهو بهردهوام، فهرمانی دهدا به خێزانی و خزمانی، که نوێژهکانیان (به ڕێک و پێکی و له کاتی خۆیدا) ئهنجام بدهن و زهکاتیش فهرامۆش نهکهن و ئهو لای پهروهردگاری شیایستهی ڕێزو ڕهزامهندی بوو.
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِدْرِيسَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَبِيًّا56
ههروهها له قورئاندا باسی ئیدریس بکه، چونکه ئهویش پێغهمبهرێکی زۆر ڕاستکارو ڕاستگۆ بوو..
وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا57
بۆیه ڕێزی زۆرمان لێگرت و پایهدارو بهرزو بڵندمان کرد له جێگه و ڕێگهی تایبهتدا.
أُولَٰئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ وَمِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْرَائِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَاجْتَبَيْنَا ۚ إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ آيَاتُ الرَّحْمَٰنِ خَرُّوا سُجَّدًا وَبُكِيًّا ۩58
ئا ئهوانه کهسانێکن که خوای گهوره نازو نیعمهتی بهسهردا ڕشتوون له پێغهمبهران، له نهوهی ئادهم و ئهوانهش (که له کهشتیهکهدا) لهگهڵ نوحدا سوارمان کردن و له نهوهی ئیبراهیم و یهعقوب و لهوانهی که هیدایهتمان داون و ههڵمان بژاردوون، ئهوانه، ههرکاتێک ئایهتهکانی خوای میهرهبانیان بهسهردا بخوێنرێتهوه، به پهله سوژده دهبهن و ئهسرین له دیدهیان دهبارێت، (له سۆزو خۆشهویستی پهروهردگاریان دڵانی پڕ له نوورو ئیمانیان دهکوڵێت) و دهگرین.
۞ فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ ۖ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا59
له دوای ئهوان کهسانێک له نهوهکانیان بوونه جێنشین، که نوێژهکانیان بهزایه داو شوێنی ئارهزووهکانی نهفسیان کهوتن، ئهوانه تووشی گومڕای و سهرگهردانی و سزا دهبن (له دنیاو قیامهتدا).
إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَٰئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا60
جگه لهوانهی که تهوبه دهکهن و باوهڕی دامهزراو دههێنن و کارو کردهوهی چاک ئهنجام دهدهن، ئا ئهوانه دهچنه بهههشتهوه و هیچ جۆره ستهمێکیان لێ ناکرێت.
جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمَٰنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ ۚ إِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا61
ئهو بهههشته پڕ له باخه چڕانهی که خوای میهرهبان بهڵێنی به بهندهکانی داوه له جیهانی شاراوهدا، بهڕاستی ئهو بهڵێنهی خوا، بهڕێوهیه و ههر دێته دی.
لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا إِلَّا سَلَامًا ۖ وَلَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيهَا بُكْرَةً وَعَشِيًّا62
ئهوسا لهوێ هیچ گوفتارێکی نابهجێ نابیسن، جگه له سڵاو کردن و (گوفتاری خۆش و بهجێ) نهبێت، له بهیانیان و ئێواراندا (له ههموو کاتێکدا) ڕزق و ڕۆزی (خواردن و خواردنهوهی خۆش و بهتام) بۆیان ئامادهیه.
تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي نُورِثُ مِنْ عِبَادِنَا مَنْ كَانَ تَقِيًّا63
ئهو بهههشت و شوێنه خۆشه، بهو بهندانهمان دهبهخشین و دهیانکهینه خاوهنی، که خواناس و پارێزکارن.
وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ ۖ لَهُ مَا بَيْنَ أَيْدِينَا وَمَا خَلْفَنَا وَمَا بَيْنَ ذَٰلِكَ ۚ وَمَا كَانَ رَبُّكَ نَسِيًّا64
(ماوهیهک وهحی وهستا، پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) له فریشته جوبرهئیلی پرسی، خوای گهورهش له قورئاندا وهڵامی دایهوه): ئێمه تهنها بهفهرمانی پهروهردگارت نهبێت دانابهزین، ههرچی داهاتوو ڕابوردوومان ههیهو ئهوهش له نێوانیاندا ههیه، بۆ ئهو پهروهردگارهیه، وهنهبێت پهروهردگاری تۆ هیچ شتێک فهرامۆش بکات.
رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا فَاعْبُدْهُ وَاصْطَبِرْ لِعِبَادَتِهِ ۚ هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيًّا65
ئهو زاته پهروهردگاری ئاسمانهکان و زهوی و ههموو دروستکراوانی نێوانیانه، کهواته، ههر ئهو بپهرسته و زۆر بهردهوام و خۆگربه له پهرستنیدا، ئایا کهس شک دهبهیت هاوناوی ئهو و هاوتای ئهو بێت؟ (خاوهنی سیفهتی بهرزو بڵندو پیرۆز بێت وهک ئهو؟!).
وَيَقُولُ الْإِنْسَانُ أَإِذَا مَا مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا66
ئادهمیزادی (بێ باوهڕ) دهڵێت: ئایا کاتێک مردم، جارێکی تر له ئایندهدا زیندوو دهکرێمهوه؟!.
أَوَلَا يَذْكُرُ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ يَكُ شَيْئًا67
باشه ئاخر ئادهمیزاد بۆ ئهوه یاد ناکات بهڕاستی ئێمه پێشتر ڕدوستمان کرد، ههر هیچ نهبوو؟
فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا68
سوێند به پهروهردگارت خوانهناسان و شهیتانهکان کۆ دهکهینهوه، پاشان ههموویان به دهوری دۆزهخدا بهچۆکدا دههێنین و (دهیانخهینه ناوی).
ثُمَّ لَنَنْزِعَنَّ مِنْ كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمَٰنِ عِتِيًّا69
لهوهودوا له ههر گرۆ و دهستهیهک، ئهوانه دهردهکێشین که زۆر یاخی بوون له خوای میهرهبان (دژایهتی دین و بهرنامهکهیان دهکرد).
ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلَىٰ بِهَا صِلِيًّا70
پاشان زۆرچاک ئاگادارین بهوهی کهکێ لهوانه لهپێشترو شایستهتره بهوهی که زوو بخرێته ناو ئاگری دۆزهخهوه (تا ببرژێت تیایدا).
وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا ۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتْمًا مَقْضِيًّا71
ئێوه (خهڵکینه) کهستان نی یه تێپهڕ نهکات بهسهر دۆزهخدا، (ئیمانداران بۆ ئهوهی زیاتر قهدری بهههشت و ڕهحمهتی خوا بزانن، کافران بۆ ئهوهی بکهونه ناوی) ئهم پێشهاته بڕیاردراوه ههر جێبهجێ دهکرێت.
ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا72
لهوهودوا ئهوانه ڕزگار دهکهین که پارێزکارو خواناس بوون، ستهمکارانیش لهناو دۆزهخدا بهچۆکدا دههێنین.
وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقَامًا وَأَحْسَنُ نَدِيًّا73
کاتێک ئایهتهکانی ئێمه بهسهر بێ باوهڕاندا به ڕوون و ئاشکرا بخوێنرێتهوه، ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون بهوانه دهڵێن که باوهڕیان هێناوه: باشه کام لهو دوو دهستهیه، جێگهو ڕێگهی خۆش و ژیانی پڕ عهیش و نۆشی بۆ لواوه!! (نهفامان پێوهریان ژیانی دنیای تهمهن کۆتایه).
وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَحْسَنُ أَثَاثًا وَرِئْيًا74
چهندهها قهوم و خهڵکی نالهبارمان پێش ئهمان لهناوداوه، کهلوپهل و ناوماڵیان لهمان چاکتر بووه، سیماو قیافهشیان لهمان ڕێکو پێکتر بووه (کوان؟... له کوێن؟... بۆ دیار نین؟...).
قُلْ مَنْ كَانَ فِي الضَّلَالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمَٰنُ مَدًّا ۚ حَتَّىٰ إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذَابَ وَإِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضْعَفُ جُنْدًا75
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) تۆ) بڵێ: ئهوهی له گومڕایی دایه باههرخوای میهرهبان تهمهنی درێژو ماڵ و سامان و دنیای پێ ببهخشێت (بهچی دهچێت، بۆ کوێی دهبات، ئهپهڕی ئهوهیه) ههتا کاتێک ئهو ههڕهشانه دهبینن کهلێیان دهکرێت، یان سزاو ئازاری دنیایه، یان بهرپابوونی قیامهته، جا خوانهناسان لهئایندهدا دهزانن کێ جێگه و ڕێگهی ناخۆشهو کێ لهشکرو سهربازانی لاوازه.
وَيَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدًى ۗ وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ مَرَدًّا76
(لهولاشهوه) ئهوانهی ڕێبازی هیدایهتیان گرتۆتهبهر خوا زیاتر هیداتیان دهدات، بهڵام دڵنیابن کردهوه چاکهکان که بهرههمیان دهمێنێتهوه پاداشتیان چاکتره لای پهروهردگارت باشترین سهرهنجامیشه.
أَفَرَأَيْتَ الَّذِي كَفَرَ بِآيَاتِنَا وَقَالَ لَأُوتَيَنَّ مَالًا وَوَلَدًا77
ئایا ئهو جۆره کهسانهت بینیووه، که باوهڕی بهئایات و فهرمانهکانی ئێمه نیهو دهڵێت: سوێند به خوا من سامان و کوڕو نهوهم پێ دهدرێت!
أَطَّلَعَ الْغَيْبَ أَمِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَٰنِ عَهْدًا78
باشه، ئاخۆ (ئهو بهنده یاخیه) بهنهێنی و شاراوهکانی زانیووه، یاخود بهڵێنی وهرگرتووه له خوای میهرهبان (که دنیا به دڵی ئهو بێت؟!).
كَلَّا ۚ سَنَكْتُبُ مَا يَقُولُ وَنَمُدُّ لَهُ مِنَ الْعَذَابِ مَدًّا79
نهخێر، وانی یه (بهدڵی ئهو نابێت) ئهوهی که دهیڵێت له ئاییندهدا تۆماری دهکهین لهسهری و سزای دوور و درێژی بۆ ساز دهکهین.
وَنَرِثُهُ مَا يَقُولُ وَيَأْتِينَا فَرْدًا80
بێگومان ئهوهی ئهو دهیڵێت: بهمیراتی لێی دهسێنینهوه، بهتهنهاش دێته لامان (بۆ لێپرسینهوه).
وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لِيَكُونُوا لَهُمْ عِزًّا81
ئهو بێ باوهڕانه لهجیاتی خوا جۆرهها شتی تریان کردۆته خوای خۆیان تا پایهداری و دهسهڵاتیان (بهخهیاڵی خۆیان) دهست بکهوێت.
كَلَّا ۚ سَيَكْفُرُونَ بِعِبَادَتِهِمْ وَيَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا82
نهخێر، وانی یه (خهیاڵیان خاوه)، ئهو شتانهی ئهوان دهیپهرستن، (له ڕۆژی قیامهتدا) باواڕیان بهپهرستنی ئهوان نیه و ناڕهزایی دهردهبڕن، (بهڵکو به سهختی) دژایهتیان دهکهن و بهرپهرچیان دهدهنهوه.
أَلَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّيَاطِينَ عَلَى الْكَافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا83
ئایا نابینیت بهڕاستی ئێمه چۆن شهیتانهکان دهنێرینه سهر خوانهناسان، بهگهرمی هانیان دهدهن بۆ تاوان و گوناهو خراپه.
فَلَا تَعْجَلْ عَلَيْهِمْ ۖ إِنَّمَا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا84
(ئه ی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) پهلهیان لێ مهکه، چونکه بێگومان ئێمه بهوردی ههر ههموو کارو کردهوهیان بهژماره تۆمار دهکهین.
يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمَٰنِ وَفْدًا85
ڕۆژێک دێت ئێمه دهسته دهسته خواناس و پارێزکاران بۆ لای خوای میهرهبان به ڕێ دهکهین (تا بهدیداری شادببن و بیانخاته بهههشتهوه).
وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ وِرْدًا86
تاوانبارو گوناهکارانیش بهپهلهو بهتینویهتی ڕابێچ دهکهین بۆ ناو دۆزهخ.
لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَٰنِ عَهْدًا87
ئهوانه خاوهنی تکا نین و کهس تکایان بۆ ناکات، مهگهر ئهو کهسهی که لهکاتی خۆیدا خوای میهرهبان بهڵێنی پێداوه که تکا بکات یان تکای بۆ بکرێت.
وَقَالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمَٰنُ وَلَدًا88
(جوولهکه و گاورو بت پهرستان) دهیانوت: خوای میهرهبان ڕۆڵه و نهوهی بۆ خۆی داناوه!!
لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئًا إِدًّا89
سوێند بهخوا بهڕاستی بوختانێکی ناقۆڵاو دهکهن و گوفتارێکی ناشایسه و سهرسوڕهێنهر دهڵێن.
تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَتَنْشَقُّ الْأَرْضُ وَتَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا90
خهریکه ئاسمانهکان له ناقۆڵایی ئهو گوفتاره نابهجێیه، لهت و پهت ببێت، زهوی خهریکه شهق بهرێت و ڕؤبچێت، کێوهکانیش خهریکه بکهون و ورد و خاش ببن.
أَنْ دَعَوْا لِلرَّحْمَٰنِ وَلَدًا91
کاتێک که نهفامان بوونی ڕۆڵه و نهوهیان دایه پاڵ خوای میهرهبان.
وَمَا يَنْبَغِي لِلرَّحْمَٰنِ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَدًا92
لهکاتیکدا بۆ خوای میهرهبان نههاتووه و ڕهوا نیه که نهوه بۆ خۆی بڕیار بدات.
إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَٰنِ عَبْدًا93
هیچ کهسێک نی یه له ئاسمانهکان و زهویدا، که بهندهی ملکهچی خوای میهرهبان نهبێت.
لَقَدْ أَحْصَاهُمْ وَعَدَّهُمْ عَدًّا94
سوێند بهخوا بێگومان ههر ههموویانی سهرژمێر کردووه و یهک یهک ژمارهی کردوون (کهسی لێ ون نابێت)، ههر ههموویان ڕۆژی قیامهت دێنه پێشهوه، بۆ لای به تاک و تهنها (بێ پاسهوان و بێ کهس).
وَكُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَرْدًا95
یهکه یهکهی ئهوخهڵکه به تاک و تهنهای دێت ئاماده دهکرێت لهبهردهم دادگای پڕ له دادوهری خوادا.
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَٰنُ وُدًّا96
بهڕاستی ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، له ئایندهدا خوای میهرهبان سۆزو خۆشهویستی و ڕێزی (تایبهتیان) بۆ ئاماده دهکات، (ههروهها له لایهن فریشتهکان و ئیمانداران و نیشتهجێکانی بهههشتهوه) خۆشهویست و ڕێزدارن.
فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَتُنْذِرَ بِهِ قَوْمًا لُدًّا97
جا بێگومان ئێمه ئهم قورئانهمان ئاسان کردووه و ههر بهزمانی تۆ ڕهوانهمان کردووه، بۆ ئهوهی مژدهی پێ بدهیت بهپارێزکارو خواناسهکان، ههروهها کهسانی سهرسهخت و کهللهڕهقی پێ بترسێنێت.
وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزًا98
ئێمه چهندهها قهوم و خهڵکی نالهبارمان پێش ئهمان لهناوبردووه، ئایا ههست دهکهیت که یهکێ لهوانه مابێت، یان سرتهیهک، چرپهیهک، مشهیهکیان، لێوه بێت؟!