طسم1
1. Ta. Sin. Mim.
تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ2
2. Bunlar aydın Kitabın ayələridir.
لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ3
3. Onların iman gətirmədiyinə görə özünü həlakmı edəcəksən?
إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ4
4. Biz istəsəydik, göydən onlara elə bir əlamət göndərərdik ki, onun önündə başları itaətkarlıqla əyilərdi.
وَمَا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمَٰنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كَانُوا عَنْهُ مُعْرِضِينَ5
5. Mərhəmətli Allahdan onlara elə bir ayə gəlməz ki, ondan üz çevirməsinlər.
فَقَدْ كَذَّبُوا فَسَيَأْتِيهِمْ أَنْبَاءُ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ6
6. Onlar ayələri uydurma saydılar. Məsxərəyə qoyduqlarının xəbəri onlara yetişəcək.
أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ7
7. Yoxsa, onlar yer üzündə cürbəcür gözəl bitkilər bitirdiyimizi görmürlər?
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ8
8. Həqiqətən də, bunda bir əlamət var. Lakin onların əksəriyyəti mömin olmadı.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ9
9. Bəli, sənin Rəbbin Qüdrətlidir, Rəhmlidir.
وَإِذْ نَادَىٰ رَبُّكَ مُوسَىٰ أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ10
10. Bir zaman Rəbbin Musaya demişdi: “Get o zalım qövmün –
قَوْمَ فِرْعَوْنَ ۚ أَلَا يَتَّقُونَ11
11. Firon xalqının yanına! Onlar qorxmurlarmı?”
قَالَ رَبِّ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ12
12. Musa dedi: “Ey Rəbbim! Qorxuram ki, onlar məni yalançı hesab edələr,
وَيَضِيقُ صَدْرِي وَلَا يَنْطَلِقُ لِسَانِي فَأَرْسِلْ إِلَىٰ هَارُونَ13
13. belə olduqda ürəyim sıxılar, dilim də söz tutmaz. Buna görə Haruna da vəhy göndər.
وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخَافُ أَنْ يَقْتُلُونِ14
14. Onların məndən əvəzini çıxmaq istədikləri bir günahım da var. Buna görə məni öldürəcəklərindən qorxuram”.
قَالَ كَلَّا ۖ فَاذْهَبَا بِآيَاتِنَا ۖ إِنَّا مَعَكُمْ مُسْتَمِعُونَ15
15. Allah dedi: “Xeyr, bu mümkün deyil! İkiniz də möcüzələrimizlə onların yanına gedin! Şübhəsiz ki, Biz də sizinləyik, hər şeyi eşidirik.
فَأْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُولَا إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعَالَمِينَ16
16. Fironun yanına gedib deyin: “Biz aləmlərin Rəbbinin elçiləriyik!
أَنْ أَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ17
17. İsrail oğullarını bizimlə göndər!”
قَالَ أَلَمْ نُرَبِّكَ فِينَا وَلِيدًا وَلَبِثْتَ فِينَا مِنْ عُمُرِكَ سِنِينَ18
18. Firon dedi: “Biz səni körpə ikən himayəmizə alıb böyütmədikmi? Sən ömrünün bəzi illərini bizimlə yaşamadınmı?
وَفَعَلْتَ فَعْلَتَكَ الَّتِي فَعَلْتَ وَأَنْتَ مِنَ الْكَافِرِينَ19
19. Elədiyin pis əməli də elədin. Doğrudan da, sən bir nankorsan!”
قَالَ فَعَلْتُهَا إِذًا وَأَنَا مِنَ الضَّالِّينَ20
20. Musa dedi: “Mən onu edəndə nadan olmuşam.
فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْمًا وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ21
21. Mən sizdən qorxduğum üçün yanınızdan qaçıb getdim. Amma sonradan Rəbbim mənə hökmranlıq verdi və məni elçilərdən etdi.
وَتِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهَا عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرَائِيلَ22
22. Başıma qaxdığın o nemətin də İsrail oğullarını özünə kölə etməyindir”.
قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ الْعَالَمِينَ23
23. Firon dedi: “Aləmlərin Rəbbi nədir?”
قَالَ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖ إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ24
24. Musa dedi: “Əgər yəqinliklə inanırsınızsa, bilin ki, O, göylərin, yerin və onların arasında olanların Rəbbidir!”
قَالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَلَا تَسْتَمِعُونَ25
25. Firon ətrafındakılara dedi: “Onun nə danışdığını eşitmirsinizmi?”
قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ26
26. Musa dedi: “O sizin də, ulu babalarınızın da Rəbbidir!”
قَالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ27
27. Firon dedi: “Sizə göndərilmiş bu elçi, sözsüz ki, dəlidir!”
قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ28
28. Musa dedi: “Əgər anlayırsınızsa, bilin ki, O, şərqin, qərbin və bunların arasında olanların Rəbbidir!”
قَالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلَٰهًا غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ29
29. Firon dedi: “Əgər məndən başqasına sitayiş etsən, səni məhbusların yanına ataram!”
قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ30
30. Musa dedi: “Bəs sənə açıq-aşkar bir şey göstərsəm necə?”
قَالَ فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ31
31. Firon dedi: “Əgər doğru danışanlardansansa, göstər onu!”
فَأَلْقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ32
32. Musa əsasını yerə atınca, o dərhal dönüb açıq-aşkar bir ilana çevrildi.
وَنَزَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِيَ بَيْضَاءُ لِلنَّاظِرِينَ33
33. Əlini qoynundan çıxardan kimi o, baxanların gözü qabağında ağappaq nur saçan bir əl oldu.
قَالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُ إِنَّ هَٰذَا لَسَاحِرٌ عَلِيمٌ34
34. Firon ətrafındakı zadəganlara dedi: “Həqiqətən də, bu, bilikli bir sehrbazdır!
يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ35
35. O öz sehri ilə sizi torpağınızdan çıxartmaq istəyir. Nə təklif edirsiniz?”
قَالُوا أَرْجِهْ وَأَخَاهُ وَابْعَثْ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ36
36. Onlar dedilər: “Onu qardaşı ilə bir qədər gözlət və şəhərlərə adam yığanlar göndər ki,
يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ37
37. bütün bilikli sehrbazları sənin yanına gətirsinlər”.
فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ38
38. Beləliklə, sehrbazlar bəlli bir günün müəyyən edilmiş vaxtında toplandılar.
وَقِيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ39
39. Camaata deyildi: “Siz də yığışırsınızmı?
لَعَلَّنَا نَتَّبِعُ السَّحَرَةَ إِنْ كَانُوا هُمُ الْغَالِبِينَ40
40. Əgər sehrbazlar qalib gəlsələr, ola bilsin ki, biz də onlara tabe olaq”.
فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالُوا لِفِرْعَوْنَ أَئِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِينَ41
41. Sehrbazlar gələn kimi Firona dedilər: “Əgər qalib gəlsək, bizə mükafat veriləcəkmi?”
قَالَ نَعَمْ وَإِنَّكُمْ إِذًا لَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ42
42. Firon dedi: “Bəli! Belə olacağı təqdirdə sizi özümə yaxın adamlardan edəcəyəm”.
قَالَ لَهُمْ مُوسَىٰ أَلْقُوا مَا أَنْتُمْ مُلْقُونَ43
43. Musa onlara dedi: “Nə atacaqsınızsa, atın!”
فَأَلْقَوْا حِبَالَهُمْ وَعِصِيَّهُمْ وَقَالُوا بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ إِنَّا لَنَحْنُ الْغَالِبُونَ44
44. Onlar iplərini və əsalarını yerə atıb: “Fironun qüdrətinə and olsun ki, biz qalib gələcəyik!”– dedilər.
فَأَلْقَىٰ مُوسَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ45
45. Sonra Musa əsasını atdı və əsa onların düzəltdikləri şeyləri uddu.
فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سَاجِدِينَ46
46. Sehrbazlar səcdəyə qapandılar
قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ الْعَالَمِينَ47
47. və dedilər: “Biz iman gətirdik aləmlərin Rəbbinə –
رَبِّ مُوسَىٰ وَهَارُونَ48
48. Musanın və Harunun Rəbbinə!”
قَالَ آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ ۖ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَسَوْفَ تَعْلَمُونَ ۚ لَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلَافٍ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ أَجْمَعِينَ49
49. Firon dedi: “Mən sizə izin verməmişdən əvvəl siz ona imanmı gətirdiniz? Şübhəsiz ki, o sizə sehr öyrədən böyüyünüzdür. Tezliklə biləcəksiniz! Mən sizin əllərinizi və ayaqlarınızı çarpaz kəsdirib hamınızı çarmıxa çəkdirəcəyəm”.
قَالُوا لَا ضَيْرَ ۖ إِنَّا إِلَىٰ رَبِّنَا مُنْقَلِبُونَ50
50. Onlar dedilər: “Zərər yox, biz onsuz da öz Rəbbimizə qayıdacağıq.
إِنَّا نَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لَنَا رَبُّنَا خَطَايَانَا أَنْ كُنَّا أَوَّلَ الْمُؤْمِنِينَ51
51. Biz Firon xalqı arasından ilk iman gətirənlər olduğumuza görə Rəbbimizdən günahlarımızı bağışlayacağını umuruq”.
۞ وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ52
52. Biz Musaya: “Qullarımla birlikdə gecə yola çıx. Çünki siz təqib olunacaqsınız”– deyə vəhy etdik.
فَأَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ53
53. Firon şəhərlərə əsgər toplayanlar göndərdi.
إِنَّ هَٰؤُلَاءِ لَشِرْذِمَةٌ قَلِيلُونَ54
54. O dedi: “Bunlar kiçik bir dəstədir.
وَإِنَّهُمْ لَنَا لَغَائِظُونَ55
55. Onlar bizi qəzəbləndirmişlər.
وَإِنَّا لَجَمِيعٌ حَاذِرُونَ56
56. Biz hamımız ayıq-sayıq olmalıyıq”.
فَأَخْرَجْنَاهُمْ مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ57
57. Biz o zalım tayfanı bağlardan və çeşmələrdən çıxartdıq;
وَكُنُوزٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ58
58. xəzinələrdən və gözəl yerlərdən də qovduq.
كَذَٰلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا بَنِي إِسْرَائِيلَ59
59. Beləcə, Biz İsrail oğullarını o yerlərə varis etdik.
فَأَتْبَعُوهُمْ مُشْرِقِينَ60
60. Günəş üfüqdən qalxarkən Firon öz əsgərləri ilə onları təqib etməyə başladılar.
فَلَمَّا تَرَاءَى الْجَمْعَانِ قَالَ أَصْحَابُ مُوسَىٰ إِنَّا لَمُدْرَكُونَ61
61. İki dəstə bir-birini görüncə Musanın səhabələri: “Biz yaxalanacağıq!”– dedilər.
قَالَ كَلَّا ۖ إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ62
62. Musa dedi: “Xeyr, Rəbbim mənimlədir. O mənə doğru yol göstərəcək!”
فَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ ۖ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ63
63. Biz Musaya: “Əsanla dənizə vur!”– deyə vəhy etdik. Dəniz dərhal yarıldı, on iki yol açıldı və hər biri nəhəng bir dağ kimi oldu.
وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الْآخَرِينَ64
64. O birilərini də ora yaxınlaşdırdıq.
وَأَنْجَيْنَا مُوسَىٰ وَمَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ65
65. Musa və onunla birlikdə olanların hamısını xilas etdik.
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ66
66. O birilərini isə suya qərq etdik.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ67
67. Şübhəsiz ki, bu hekayətdə bir ibrət vardır. Lakin onların çoxu iman gətirmədi.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ68
68. Həqiqətən, sənin Rəbbin Qüdrətlidir, Rəhmlidir.
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْرَاهِيمَ69
69. Onlara İbrahimin əhvalatını da oxu.
إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَا تَعْبُدُونَ70
70. Bir zaman o öz atasına və tayfasına: “Nəyə ibadət edirsiniz?”– demişdi.
قَالُوا نَعْبُدُ أَصْنَامًا فَنَظَلُّ لَهَا عَاكِفِينَ71
71. Onlar dedilər: “Biz bütlərə ibadət edir və onlara tapınmaqda davam edirik”.
قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ72
72. O dedi: “Onlara yalvardığınız zaman sizi eşidirlərmi?
أَوْ يَنْفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ73
73. Yaxud sizə xeyir və ya zərər verirlərmi?”
قَالُوا بَلْ وَجَدْنَا آبَاءَنَا كَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ74
74. Onlar dedilər: “Xeyr, amma biz öz atalarımızın belə etdiklərini gördük”.
قَالَ أَفَرَأَيْتُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ75
75. O dedi: “Siz nəyə ibadət etdiyinizi görürsünüzmü –
أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمُ الْأَقْدَمُونَ76
76. həm siz, həm də ulu babalarınız?
فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِي إِلَّا رَبَّ الْعَالَمِينَ77
77. Aləmlərin Rəbbindən başqa, onların hamısı mənim düşmənimdir.
الَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ78
78. O Rəbb ki, məni yaratmış və məni doğru yola yönəltmişdir;
وَالَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِ79
79. O Rəbb ki, məni yedirdir və içirdir;
وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ80
80. O Rəbb ki, xəstələndiyim zaman mənə şəfa verir;
وَالَّذِي يُمِيتُنِي ثُمَّ يُحْيِينِ81
81. O Rəbb ki, məni öldürəcək, sonra dirildəcəkdir;
وَالَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ82
82. O Rəbb ki, Haqq-hesab günü xətalarımı bağışlayacağını Ondan umuram.
رَبِّ هَبْ لِي حُكْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ83
83. Ey Rəbbim! Mənə hikmət ver və məni əməlisalehlərə qovuşdur!
وَاجْعَلْ لِي لِسَانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ84
84. Sonra gələnlər arasında həmişə yad edilim deyə mənə yaxşı ad qismət elə!
وَاجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ85
85. Məni Nəim bağının varislərindən et!
وَاغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كَانَ مِنَ الضَّالِّينَ86
86. Atamı bağışla! Çünki o, azmışlardandır.
وَلَا تُخْزِنِي يَوْمَ يُبْعَثُونَ87
87. Onların dirildiləcəyi gün məni rüsvay etmə!
يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ88
88. O gün ki, nə var-dövlət, nə də oğul-uşaq bir fayda verər.
إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ89
89. Ancaq sağlam bir qəlblə Allahın hüzuruna gələnlərdən başqa!”
وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ90
90. Cənnət müttəqilərə yaxınlaşdırılar.
وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغَاوِينَ91
91. Cəhənnəm də azğınlara göstərilər.
وَقِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ92
92. Onlara deyilər: “Hanı sizin ibadət etdikləriniz –
مِنْ دُونِ اللَّهِ هَلْ يَنْصُرُونَكُمْ أَوْ يَنْتَصِرُونَ93
93. Allahdan başqa pənah apardıqlarınız? Onlar sizə kömək edə bilərlərmi, yaxud özlərinə köməkləri dəyə bilərmi?”
فَكُبْكِبُوا فِيهَا هُمْ وَالْغَاوُونَ94
94. Onlar azğınlarla birlikdə Cəhənnəmə atılarlar,
وَجُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ95
95. İblisin bütün əsgərləri də, həmçinin.
قَالُوا وَهُمْ فِيهَا يَخْتَصِمُونَ96
96. Onlar orada höcətləşərək deyərlər:
تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ97
97. “Allaha and olsun ki, biz açıq-aydın azğınlıq içində idik –
إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعَالَمِينَ98
98. o vaxt ki, biz sizi aləmlərin Rəbbinə tay tuturduq.
وَمَا أَضَلَّنَا إِلَّا الْمُجْرِمُونَ99
99. Bizi ancaq günahkarlar azdırdı.
فَمَا لَنَا مِنْ شَافِعِينَ100
100. İndi isə bizim nə şəfaətçilərimiz,
وَلَا صَدِيقٍ حَمِيمٍ101
101. nə də bizə canıyanan bir dostumuz var!
فَلَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ102
102. Bir də dünyaya qayıda bilsəydik, möminlərdən olardıq!”
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ103
103. Şübhəsiz ki, bunda bir ibrət vardır. Lakin onların əksəriyyəti yenə iman gətirmədi.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ104
104. Həqiqətən, sənin Rəbbin Qüdrətlidir, Rəhmlidir.
كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ الْمُرْسَلِينَ105
105. Nuh tayfası da elçiləri yalançı saydı.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلَا تَتَّقُونَ106
106. O vaxt qardaşları Nuh onlara dedi: “Məgər qorxmursunuz?
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ107
107. Həqiqətən, mən sizin üçün etibar edilməli bir elçiyəm.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ108
108. Allahdan qorxun və mənə itaət edin.
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ109
109. Mən bunun əvəzinə sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Mənim mükafatım ancaq aləmlərin Rəbbinə aiddir.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ110
110. Allahdan qorxun və mənə itaət edin!”
۞ قَالُوا أَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الْأَرْذَلُونَ111
111. Onlar dedilər: “Sənə ən rəzil adamlar tabe olduğu halda biz sənə inanarıqmı?”
قَالَ وَمَا عِلْمِي بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ112
112. Nuh dedi: “Mən onların nə etdiklərini bilmirəm!
إِنْ حِسَابُهُمْ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّي ۖ لَوْ تَشْعُرُونَ113
113. Onların haqq-hesabı yalnız Rəbbimə aiddir. Kaş başa düşəydiniz!
وَمَا أَنَا بِطَارِدِ الْمُؤْمِنِينَ114
114. Mən iman gətirənləri qovan deyiləm.
إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ115
115. Mən yalnız açıq-aşkar bir qorxudanam”.
قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يَا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ116
116. Onlar dedilər: “Ey Nuh! Əgər dəvətinə son qoymasan, mütləq daşqalaq ediləcəksən”.
قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِي كَذَّبُونِ117
117. Nuh dedi: “Ey Rəbbim! Qövmüm məni yalançı hesab etdi.
فَافْتَحْ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ فَتْحًا وَنَجِّنِي وَمَنْ مَعِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ118
118. Mənimlə onların arasında qəti hökm ver, məni və mənimlə birlikdə olan möminləri əzabdan qurtar!”
فَأَنْجَيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ119
119. Biz onu və onunla birlikdə olanları yüklü gəmidə xilas etdik.
ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِينَ120
120. Yerdə qalanları isə suya qərq etdik.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ121
121. Şübhəsiz ki, bunda bir ibrət var. Lakin onların əksəriyyəti yenə iman gətirmədi.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ122
122. Həqiqətən, sənin Rəbbin Qüdrətlidir, Rəhmlidir.
كَذَّبَتْ عَادٌ الْمُرْسَلِينَ123
123. Ad tayfası da elçiləri yalançı saydı.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَلَا تَتَّقُونَ124
124. O vaxt qardaşları Hud onlara dedi: “Məgər qorxmursunuz?
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ125
125. Həqiqətən, mən sizin üçün etibar etməli olduğunuz bir elçiyəm.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ126
126. Allahdan qorxun və mənə itaət edin!
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ127
127. Mən bunun əvəzinə sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Mənim mükafatım ancaq aləmlərin Rəbbinə aiddir.
أَتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ128
128. Əcəba, siz hər təpədə əbəs yerə bir əlamətmi qurursunuz (hündür binalarmı tikirsiniz)?
وَتَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ129
129. Sanki əbədi qalacaqsınız deyə qalalarmı tikirsiniz?
وَإِذَا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ130
130. Bir kəsi yaxaladığınız zaman qəddar hökmdar kimi yaxalayırsınız?
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ131
131. Allahdan qorxun və mənə itaət edin!
وَاتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُونَ132
132. Bildiyiniz nemətləri sizə verəndən qorxun.
أَمَدَّكُمْ بِأَنْعَامٍ وَبَنِينَ133
133. O sizə heyvanat və oğul-uşaq verdi,
وَجَنَّاتٍ وَعُيُونٍ134
134. üstəlik bağlar və çeşmələr də əta etdi.
إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ135
135. Mən sizə üz verəcək böyük günün əzabından qorxuram”.
قَالُوا سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَوَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُنْ مِنَ الْوَاعِظِينَ136
136. Onlar dedilər: “Bizə öyüd-nəsihət versən də, verməsən də, bizim üçün birdir.
إِنْ هَٰذَا إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ137
137. Bu, yalnız və yalnız əvvəlkilərin adətidir.
وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ138
138. Biz əzaba düçar olan da deyilik”.
فَكَذَّبُوهُ فَأَهْلَكْنَاهُمْ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ139
139. Onlar onu yalançı saydılar. Biz də onları məhv etdik. Şübhəsiz ki, bunda bir ibrət var. Lakin onların əksəriyyəti iman gətirmədi.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ140
140. Həqiqətən, sənin Rəbbin Qüdrətlidir, Rəhmlidir.
كَذَّبَتْ ثَمُودُ الْمُرْسَلِينَ141
141. Səmud tayfası da elçiləri yalançı saydı.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صَالِحٌ أَلَا تَتَّقُونَ142
142. O vaxt qardaşları Saleh onlara dedi: “Məgər qorxmursunuz?
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ143
143. Şübhəsiz ki, mən sizin üçün etibar edilməli bir elçiyəm.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ144
144. Allahdan qorxun və mənə itaət edin.
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ145
145. Mən bunun əvəzinə sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Mənim mükafatım ancaq aləmlərin Rəbbinə aiddir.
أَتُتْرَكُونَ فِي مَا هَاهُنَا آمِنِينَ146
146. Məgər siz burada olanların içində sərbəst buraxılacaqsınız?
فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ147
147. Bağlar və bulaqlar içində,
وَزُرُوعٍ وَنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيمٌ148
148. əkinlər və yumşaq meyvəli xurmalıqlar içində arxayınlıqla qalacaqsınız?
وَتَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا فَارِهِينَ149
149. Dağlardan məharətlə evlər yonub düzəldəcəksiniz?
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ150
150. Allahdan qorxun və mənə itaət edin!
وَلَا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ151
151. Həddi aşanların əmrinə tabe olmayın.
الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ152
152. Onlar yer üzündə fəsad törədir və özlərini günahdan təmizləmirlər”.
قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ153
153. Onlar dedilər: “Sən yalnız və yalnız sehrlənmişlərdənsən.
مَا أَنْتَ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا فَأْتِ بِآيَةٍ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ154
154. Sən də bizim kimi ancaq bir insansan. Əgər doğru danışanlardansansa, bizə bir möcüzə göstər”.
قَالَ هَٰذِهِ نَاقَةٌ لَهَا شِرْبٌ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍ155
155. Saleh dedi: “Möcüzə bu dişi dəvədir! Onun da, sizin də müəyyən edilmiş vaxtlarda su içmək haqqınız vardır. (Bir gün o su içməli, bir gün də siz su içməlisiniz).
وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظِيمٍ156
156. Ona heç bir pislik etməyin, yoxsa böyük günün əzabı sizi yaxalayar”.
فَعَقَرُوهَا فَأَصْبَحُوا نَادِمِينَ157
157. Onlar dəvənin diz vətərini kəsdilər, sonra da peşman oldular.
فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ158
158. Əzab onları yaxaladı. Şübhəsiz ki, bunda bir ibrət vardır. Lakin onların əksəriyyəti yenə iman gətirmədi.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ159
159. Həqiqətən, sənin Rəbbin Qüdrətlidir, Rəhmlidir.
كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ الْمُرْسَلِينَ160
160. Lut tayfası da elçiləri yalançı saydı.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ لُوطٌ أَلَا تَتَّقُونَ161
161. O vaxt qardaşları Lut onlara dedi: “Məgər qorxmursunuz?
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ162
162. Həqiqətən, mən sizin üçün etibar edilməli bir elçiyəm.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ163
163. Allahdan qorxun və mənə itaət edin!
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ164
164. Mən bunun əvəzinə sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Mənim mükafatım ancaq aləmlərin Rəbbinə aiddir.
أَتَأْتُونَ الذُّكْرَانَ مِنَ الْعَالَمِينَ165
165. Doğrudanmı siz insanlar içində ancaq kişilərlə yaxınlıq edir
وَتَذَرُونَ مَا خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ ۚ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ عَادُونَ166
166. və Rəbbinizin sizin üçün yaratdığı qadınlarınızı tərk edirsiniz? Siz, həqiqətən də, həddi aşan adamlarsınız”.
قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يَا لُوطُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمُخْرَجِينَ167
167. Onlar dedilər: “Ey Lut! Əgər dəvətinə son qoymasan, mütləq qovulanlardan olacaqsan!”
قَالَ إِنِّي لِعَمَلِكُمْ مِنَ الْقَالِينَ168
168. O dedi: “Mən sizin əməllərinizə nifrət edənlərdənəm.
رَبِّ نَجِّنِي وَأَهْلِي مِمَّا يَعْمَلُونَ169
169. Ey Rəbbim! Məni və ailəmi onların tutduqları işdən xilas et!”
فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ أَجْمَعِينَ170
170. Biz onu və onun bütün ailəsini xilas etdik.
إِلَّا عَجُوزًا فِي الْغَابِرِينَ171
171. Geridə qalanlar arasındakı yaşlı qadından başqa.
ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ172
172. Sonra da o birilərini yerlə yeksan etdik.
وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا ۖ فَسَاءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ173
173. Biz onların üstünə daşlardan yağış yağdırdıq. Qorxudulanların yağışı nə yaman imiş!
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ174
174. Şübhəsiz ki, bunda bir ibrət var. Lakin onların əksəriyyəti iman gətirmədi.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ175
175. Həqiqətən, sənin Rəbbin Qüdrətlidir, Rəhmlidir.
كَذَّبَ أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ الْمُرْسَلِينَ176
176. Əykə əhli də elçiləri yalançı saydı.
إِذْ قَالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَلَا تَتَّقُونَ177
177. O vaxt Şueyb onlara dedi: “Məgər qorxmursunuz?
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ178
178. Şübhəsiz ki, mən sizin üçün etibar edilməli bir elçiyəm.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ179
179. Allahdan qorxun və mənə itaət edin!
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ180
180. Mən bunun əvəzinə sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Mənim mükafatım ancaq aləmlərin Rəbbinə aiddir.
۞ أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ181
181. Ölçüyə tam riayət edin və əksik ölçənlərdən olmayın.
وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ182
182. Düz tərəzi ilə çəkin.
وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ183
183. İnsanların əşyalarını əksik verməyin və yer üzündə fəsad yayaraq pis işlər görməyin.
وَاتَّقُوا الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالْجِبِلَّةَ الْأَوَّلِينَ184
184. Sizi və əvvəlki nəsilləri Yaradandan qorxun!”
قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ185
185. Onlar dedilər: “Sən yalnız və yalnız sehrlənmişlərdənsən.
وَمَا أَنْتَ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا وَإِنْ نَظُنُّكَ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ186
186. Sən də bizim kimi ancaq bir insansan. Biz səni yalançılardan biri hesab edirik.
فَأَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفًا مِنَ السَّمَاءِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ187
187. Əgər doğru danışanlardansansa, göyün bir parçasını üstümüzə endir”.
قَالَ رَبِّي أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ188
188. Şueyb dedi: “Rəbbim sizin nələr etdiyinizi daha yaxşı bilir”.
فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ ۚ إِنَّهُ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ189
189. Onlar isə onu yalançı saydılar və buna görə də kölgəli günün əzabı onları yaxaladı. Həqiqətən, o, böyük bir günün əzabı idi.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ190
190. Şübhəsiz ki, bunda bir ibrət var. Lakin onların əksəriyyəti iman gətirmədi.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ191
191. Həqiqətən, sənin Rəbbin Qüdrətlidir, Rəhmlidir.
وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ192
192. Şübhəsiz ki, bu, aləmlərin Rəbbindən nazil edilmişdir.
نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ193
193. Onu sadiq ruh Cəbrail endirdi –
عَلَىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ194
194. sənin qəlbinə ki, xəbərdar edənlərdən olasan.
بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ195
195. Bu Quran açıq-aydın ərəb dilində nazil edildi.
وَإِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ196
196. Şübhəsiz ki, o, keçmiş ümmətlərin kitablarında da xatırlanır.
أَوَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ197
197. Məgər İsrail oğullarından olan alimlərin onu bilmələri bunlar üçün bir dəlil deyilmi?
وَلَوْ نَزَّلْنَاهُ عَلَىٰ بَعْضِ الْأَعْجَمِينَ198
198. Əgər Biz onu ərəb olmayanlardan birinə nazil etsəydik
فَقَرَأَهُ عَلَيْهِمْ مَا كَانُوا بِهِ مُؤْمِنِينَ199
199. və o, bunu onlara oxusaydı, yenə də ona iman gətirməzdilər.
كَذَٰلِكَ سَلَكْنَاهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ200
200. Biz küfrü günahkarların qəlbinə belə salarıq.
لَا يُؤْمِنُونَ بِهِ حَتَّىٰ يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ201
201. Onlar ağrılı-acılı əzabı görməyənədək ona inanmazlar.
فَيَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ202
202. O əzab onlara özləri də hiss etmədən qəflətən gələcək.
فَيَقُولُوا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَ203
203. Onlar deyəcəklər: “Bizə möhlət veriləcəkmi?”
أَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ204
204. Yenədəmi əzabımızın tez gəlməsini istəyirlər?
أَفَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْنَاهُمْ سِنِينَ205
205. Bilirsənmi, əgər onlara illərcə firavanlıq nəsib etsək,
ثُمَّ جَاءَهُمْ مَا كَانُوا يُوعَدُونَ206
206. sonra vəd olunduqları əzab onlara yetişsə,
مَا أَغْنَىٰ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يُمَتَّعُونَ207
207. onlara nəsib olmuş firavanlıq, əzabımızı onlardan dəf edə bilməz.
وَمَا أَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا لَهَا مُنْذِرُونَ208
208. Biz heç bir kəndi onu xəbərdar edənlər olmadan məhv etmədik.
ذِكْرَىٰ وَمَا كُنَّا ظَالِمِينَ209
209. Xəbərdar edənləri də öyüd-nəsihət vermək üçün göndərdik. Biz əsla zalım olmamışıq!
وَمَا تَنَزَّلَتْ بِهِ الشَّيَاطِينُ210
210. Quranı şeytanlar endirmədi.
وَمَا يَنْبَغِي لَهُمْ وَمَا يَسْتَطِيعُونَ211
211. Onlar buna layiq deyillər və heç bunu bacarmazlar da.
إِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ212
212. Çünki onlar vəhyə qulaq asmaqdan kənar edilmişdilər.
فَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَتَكُونَ مِنَ الْمُعَذَّبِينَ213
213. Odur ki, Allahla yanaşı başqa bir məbuda ibadət etmə, yoxsa əzaba düçar edilənlərdən olarsan.
وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ214
214. Ən yaxın qohumlarını qorxut!
وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ215
215. Sənə tabe olan möminləri qanadının altına al (onlara qarşı təvazökar ol)!
فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ216
216. Əgər onlar sənə asi olsalar, de: “Şübhəsiz ki, mən sizin etdiyiniz əməllərdən uzağam!”
وَتَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ217
217. Qüdrətli və Rəhmli olan Allaha təvəkkül et!
الَّذِي يَرَاكَ حِينَ تَقُومُ218
218. O səni namaza duranda da görür,
وَتَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ219
219. səcdə edənlər içində hərəkət edəndə də.
إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ220
220. Həqiqətən də, O, Eşidəndir, Biləndir!
هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلَىٰ مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيَاطِينُ221
221. Şeytanların kimə nazil olduqlarını sizə xəbər verimmi?
تَنَزَّلُ عَلَىٰ كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ222
222. Onlar hər bir yalançıya və günahkara nazil olarlar.
يُلْقُونَ السَّمْعَ وَأَكْثَرُهُمْ كَاذِبُونَ223
223. Şeytanlar vəhydən eşitdiklərini kahinlərə təlqin edirlər. Halbuki onların əksəriyyəti yalançıdır!
وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ224
224. Şairlərə gəldikdə isə, onlara ancaq azmışlar uyar.
أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ225
225. Məgər görmürsənmi ki, onlar hər vadidə veyl-veyl gəzir (hər mövzuda şer uydurur)
وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ226
226. və etmədikləri şeylərdən danışırlar?
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيرًا وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا ۗ وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ227
227. Təkcə iman sahibi olub saleh əməllər edən, Allahı tez-tez yada salan və haqsızlığa məruz qaldıqdan sonra İslam dinini müdafiə edənlərdən başqa. Zalımlar isə qayıdacaqları yeri mütləq biləcəklər.