إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ1
1. Қачон Воқеа — Қиёмат воқеъ бўлса,
И з о ҳ. Яъни, аниқ тушгувчи бўлган Қиёмат соати келганида, ҳаёти дунёда Аллоҳ таоло шаънига ёлғон тўқиб юрган кимсалардан биронтаси ёлғон сўзлай олмай қолади.
سورة الواقعة
Sura 56 · Makkiy · 96 oyat
إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ1
1. Қачон Воқеа — Қиёмат воқеъ бўлса,
И з о ҳ. Яъни, аниқ тушгувчи бўлган Қиёмат соати келганида, ҳаёти дунёда Аллоҳ таоло шаънига ёлғон тўқиб юрган кимсалардан биронтаси ёлғон сўзлай олмай қолади.
لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ2
خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ3
3. (Қиёмат кофирларни дўзахга дучор этиш билан) паст қилгувчи, (мўминларни эса жаннатга киритиш билан) баланд қилгувчидир.
И з о ҳ. Яъни, бу дунёда нафслари истаган хирсу ҳавасларга муккадан кетиб, мол-давлат ва салтанатлари билан ҳаволаниб юрган динсиз-иймонсиз кимсаларни Қиёматда энг тубан дўзахга ташлаш билан паст қилиб қўяр, аммо бу ҳаёти дунёда мудом рўй бериб турадиган зулму ситам ва ҳақсизлик азобидан эзилиб юрсалар-да, ўз иймон-эътиқодларида устивор бўлган мўмин-мусулмонларни эса жаннатлардаги баланд мақомларга кўтарур.
إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا4
وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا5
فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا6
وَكُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً7
فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ8
8. Бас, (у уч тоифадан биринчиси) ўнг томон эгаларидир. Ўнг томон эгалари (бўлмоқ) не (саодат)дир!
И з о ҳ. Ўнг томон эгалари ҳаёти дунёдан иймон-эътиқод билан ўтганлари сабабли Қиёмат Кунида номаи-аъмоллари ўнг томонларидан берилиб, жаннат неъматларига сазовор бўлган саодатманд кишилардир. Чап томон эгалари эса ҳаёти дунёдан куфру исён билан ўтганлари сабабли Қиёмат Кунида номаи-аъмоллари чап томонларидан берилиб, дўзахга гирифтор бўлган бадбахт кимсалардир.
وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ9
وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ10
أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ11
فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ12
ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ13
وَقَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ14
14. кейингилардан (яъни, Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом умматларидан) эса оздир.
И з о ҳ. Яъни, Одам алайҳиссаломдан тортиб, то Муҳаммад алайҳис-салоту вас-саломгача, ўтган барча пайғамбарларга иймон келтирган ва уларнинг ёнларида туриб Аллоҳ таоло буюрган динга даъват қилишда ёрдамчи бўлган аввалги умматлар орасидаги пешқадам зотларнинг саноқларига нисбатан Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом умматлари ўртасидаги пешқадам зотларнинг сонлари оздир.
عَلَىٰ سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ15
مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ16
يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ17
بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ18
لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ19
وَفَاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ20
وَلَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ21
وَحُورٌ عِينٌ22
كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ23
جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ24
لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا25
إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا26
وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ27
فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ28
وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ29
وَظِلٍّ مَمْدُودٍ30
وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ31
وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ32
لَا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ33
وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ34
إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً35
فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا36
عُرُبًا أَتْرَابًا37
لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ38
ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ39
وَثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَ40
وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ41
فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ42
وَظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ43
لَا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ44
إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَٰلِكَ مُتْرَفِينَ45
وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ46
وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ47
أَوَآبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ48
قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ49
لَمَجْمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ50
ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ51
لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ52
فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ53
فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ54
فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ55
هَٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ56
نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ57
57. (Эй инсонлар), сизларни Биз Ўзимиз яратдик-ку! Энди сизлар (Охиратда яна қайта яратишга қодир эканлигимизни) тасдиқ этмайсизларми?!
И з о ҳ. Яъни, йўқдан бор қилишга қодир бўлган Зот қайта яратишга ҳам шак-шубҳасиз, қодирдир. Энди қуйидаги оятларда Аллоҳ таоло Ўзининг қайта яратишга қодир эканлигига тўрт нарсани, яъни инсонни яратганини, наботот (экин-ўсимликлар)ни яратганини, сувни яратганини ва ўт-оловни яратганини далил қилиб келтиради.
أَفَرَأَيْتُمْ مَا تُمْنُونَ58
أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ59
59. Уни сизлар (комил инсон қилиб) яратурмисизлар ёки Биз яратгувчимизми?!
И з о ҳ. Дарҳақиқат, бу инсон кўз ўнгида доимо такрорланиб турганлиги сабабли эътибор берилмайдиган буюк бир мўъжизадир: наҳотки киши баданидан ажралиб чиқиб турадиган тер, кўз ёши каби бўлган бир томчи сувдан — манийдан — озгина муддат ўтгач, ўз-ўзидан эркак ё аёл жинсига мансуб, эшитгувчи, кўргувчи бир инсон пайдо бўлиб қолса. Тасаввур ҳам қилиб бўлмайдиган бу иш қандай содир бўлди? Ахир бу инсон ўзининг суяклари, гўшти ва териси билан томирлари-ю, тук ва тирноқлари билан ҳамда фақат ўзигагина хос бўлган хулқи-табиати билан қаерга яшириниб олган эди?! Қайси бир доно одам бир томчи сув ўз-ўзидан мана шундай инсонга айланган дея олади? Ҳеч ким! Чунки маний она бачадонига тушиши биланоқ эр-хотиннинг иш-амали битган: улар ўша бир томчи сувдан ҳомила пайдо бўладими-йўқми билишга қодир эмаслар, энди бу ёғи ёлғиз Яратганнинг хоҳишига ҳавола. Агар У зот хоҳласа, Ўз қудрати билан бир хил ҳужайрадан иборат бўлган ўша манийдан инсоннинг жамийки аъзоларининг ҳар бири ўзига хос бўлган минг-минглаб ҳужайраларини пайдо қилади ва ҳар бир аъзонинг ҳужайрасига ўз вазифасини пайдо қилади ва унга жон киритади... Дарҳақиқат, бу илоҳий мўъжизада ақл юритгувчи кишилар учун етарли ибрат бордир.
نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ60
عَلَىٰ أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنْشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ61
وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَىٰ فَلَوْلَا تَذَكَّرُونَ62
أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ63
أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ64
لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ65
إِنَّا لَمُغْرَمُونَ66
بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ67
أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ68
أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ69
لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ70
أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ71
أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ72
نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِلْمُقْوِينَ73
فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ74
۞ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ75
وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ76
إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ77
فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ78
لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ79
تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ80
أَفَبِهَٰذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ81
وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ82
فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ83
وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ84
وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَٰكِنْ لَا تُبْصِرُونَ85
فَلَوْلَا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ86
تَرْجِعُونَهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ87
فَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ88
فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ89
وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ90
فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ91
وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ92
فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ93
وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ94
إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ95
فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ96