96:1Para 30 · b. 597
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ1
1. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом, барча мавжудотни) яратган Зот бўлмиш Парпардигорингиз номи билан (бошлаб) ўқинг!
Al-Alaq
سورة العلق
Sura 96 · Makkiy · 19 oyat
96:2Para 30 · b. 597
خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ2
2. У инсонни лахта қондан яратган (Зотдир).
96:3Para 30 · b. 597
اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ3
3. Ўқинг! Сизнинг Парвардигорингиз ўта карамли Зотдир.
96:4Para 30 · b. 597
الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ4
4. У (инсониятга) қаламни (яъни, ёзишни — хатни) ўргатган Зотдир.
96:5Para 30 · b. 597
عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ5
5. У зот инсонга унинг билмаган нарсаларини ўргатди.
____________________
И з о ҳ. Ушбу оятлар инсоният ҳаётига янги илоҳий таълимот ва то Қиёмат бузилмай сақланиб қоладиган, Аллоҳ таоло юборган динларнинг энг сўнггиси бўлган мукаммал бир дин — Ислом кириб келгани ҳақидаги илк хабарлар эди. Ушбу илк оятларданоқ Ислом дини инсонларни жаҳолат-хурофотга эмас, балки илм-маърифатга чорлаши ва фақат ўқиш-ўрганиш билан Яратган рози бўладиган Ҳидоят йўлини топишга даъват этиши маълум бўлди. Шунинг учун ҳам Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом «Илм исташ ҳар бир муслим ва муслима учун фарздир», деб марҳамат қилганлар. Энди қуйидаги оятларда динсиз кимсаларни мол-дунё ва мансаб-мартабалар қандай куйларга солиши ҳақида хабарлар берилади.
____________________
И з о ҳ. Ушбу оятлар инсоният ҳаётига янги илоҳий таълимот ва то Қиёмат бузилмай сақланиб қоладиган, Аллоҳ таоло юборган динларнинг энг сўнггиси бўлган мукаммал бир дин — Ислом кириб келгани ҳақидаги илк хабарлар эди. Ушбу илк оятларданоқ Ислом дини инсонларни жаҳолат-хурофотга эмас, балки илм-маърифатга чорлаши ва фақат ўқиш-ўрганиш билан Яратган рози бўладиган Ҳидоят йўлини топишга даъват этиши маълум бўлди. Шунинг учун ҳам Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом «Илм исташ ҳар бир муслим ва муслима учун фарздир», деб марҳамат қилганлар. Энди қуйидаги оятларда динсиз кимсаларни мол-дунё ва мансаб-мартабалар қандай куйларга солиши ҳақида хабарлар берилади.
96:6Para 30 · b. 597
كَلَّا إِنَّ الْإِنْسَانَ لَيَطْغَىٰ6
6. Дарҳақиқат, (кофир) инсон албатта туғёнга тушар — ҳаддидан ошар.
96:7Para 30 · b. 597
أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَىٰ7
7. Ўзини бой-беҳожат кўргач, (албатта туғёнга тушар).
96:8Para 30 · b. 597
إِنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ الرُّجْعَىٰ8
8. (Эй инсон), албатта ёлғиз Парвардигорингга қайтишинг бордир! (Ўшанда бу туғёнларинг учун ҳисоб-китоб қилиниб, жазоланишинг аниқдир)!
96:9Para 30 · b. 597
أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَىٰ9
9. (Эй инсон), тўсувчи кимсани кўрдингми?!
96:10Para 30 · b. 597
عَبْدًا إِذَا صَلَّىٰ10
10. Бир бандани (яъни, Муҳаммад алайҳис-салоту вас-саломни) (намозидан тўсадиган кимсани кўрдингми?!)
96:11Para 30 · b. 597
أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى الْهُدَىٰ11
11. Хабар бергин-чи, агар у (намоз ўқигувчи) ўзи Тўғри Йўлда бўлса,
96:12Para 30 · b. 597
أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَىٰ12
12. Ёки (ўзгаларни) тақвога (Аллоҳдан қўрқишга) буюрса, (уни намоздан ва тақводан тўсган кимса ҳалок бўлмасми)?
96:13Para 30 · b. 598
أَرَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ13
13. Хабар бергин-чи, агар у (намоздан тўсгувчи кимса Аллоҳнинг китобини) ёлғон деса ва (у Китобга иймон келтиришдан) юз ўгирса,
96:14Para 30 · b. 598
أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَىٰ14
14. албатта Аллоҳ (унинг барча қилмишларини) кўриб туришини билмасми?!
____________________
И з о ҳ. Бу оятлар Қурайш зодагонларидан бўлган Абу Жаҳл лақабли ашаддий кофир бир кимса ҳақида нозил бўлгандир. У Пайғамбаримизни Масжидул-Ҳаромда намоз ўқишларидан тўсиб: «Агар Муҳаммад яна шу ерга келиб намоз ўқийдиган бўлса, унинг бўйнини эзиб, юзини тупроққа белайман», деб ўзининг бутлари номига қасам ичади. Юқоридаги оятларда бу кофирнинг барча қилмишларини Аллоҳ таоло кўриб тургани айтилгач, энди қуйида агар у бундай бемаъниликларини тўхтатмаса, қандай азобга гирифтор бўлиши ҳақида хабар берилади:
____________________
И з о ҳ. Бу оятлар Қурайш зодагонларидан бўлган Абу Жаҳл лақабли ашаддий кофир бир кимса ҳақида нозил бўлгандир. У Пайғамбаримизни Масжидул-Ҳаромда намоз ўқишларидан тўсиб: «Агар Муҳаммад яна шу ерга келиб намоз ўқийдиган бўлса, унинг бўйнини эзиб, юзини тупроққа белайман», деб ўзининг бутлари номига қасам ичади. Юқоридаги оятларда бу кофирнинг барча қилмишларини Аллоҳ таоло кўриб тургани айтилгач, энди қуйида агар у бундай бемаъниликларини тўхтатмаса, қандай азобга гирифтор бўлиши ҳақида хабар берилади:
96:15Para 30 · b. 598
كَلَّا لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ15
15. Йўқ! Қасамки, агар у (бундай гумроҳликдан) тўхтамаса, албатта Биз унинг пешона сочидан тутармиз,
96:16Para 30 · b. 598
نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ16
16. — ўша ёлғончи, адашган пешона сочидан тутармиз-да, (жаҳаннамга отурмиз)!
96:17Para 30 · b. 598
فَلْيَدْعُ نَادِيَهُ17
17. Бас, у ўзининг жамоасини (ёрдамга) чақираверсин!
96:18Para 30 · b. 598
سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ18
18. Биз эса азоб фаришталарини чақиражакмиз!
96:19Para 30 · b. 598
كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ ۩19
19. Йўқ! (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), сиз унга итоат этманг ва (ёлғиз) Аллоҳга сажда-ибодат қилиб, (У зотга) яқин бўлинг!
____________________
И з о ҳ. Ушбу ояти карима Қуръондаги сўнгги сажда ояти бўлиб, бу оятни ўқиган ёки эшитган киши бир марта Аллоҳ таолога сажда қилиши вожиб бўлади. Бу оятдаги хитоб гарчи пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳис-салоту вас-саломга қаратилган бўлса-да, унинг ҳукми барча мусулмонлар учун умумий бўлган ҳукмдир. Бинобарин, Яратганга ибодат қилишдан тўсадиган бирон кимсага итоат этмасдан, ёлғиз Аллоҳ таологагина сажда қилиш ҳар бир мусулмон учун фарздир.
____________________
И з о ҳ. Ушбу ояти карима Қуръондаги сўнгги сажда ояти бўлиб, бу оятни ўқиган ёки эшитган киши бир марта Аллоҳ таолога сажда қилиши вожиб бўлади. Бу оятдаги хитоб гарчи пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳис-салоту вас-саломга қаратилган бўлса-да, унинг ҳукми барча мусулмонлар учун умумий бўлган ҳукмдир. Бинобарин, Яратганга ибодат қилишдан тўсадиган бирон кимсага итоат этмасдан, ёлғиз Аллоҳ таологагина сажда қилиш ҳар бир мусулмон учун фарздир.