90:1Para 30 · b. 594
لَا أُقْسِمُ بِهَٰذَا الْبَلَدِ1
1. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), мана шу шаҳарга,
Al-Balad
سورة البلد
Sura 90 · Makkiy · 20 oyat
90:2Para 30 · b. 594
وَأَنْتَ حِلٌّ بِهَٰذَا الْبَلَدِ2
2. — Ҳолбуки сиз ҳам мана шу шаҳарда яшайсиз,
90:3Para 30 · b. 594
وَوَالِدٍ وَمَا وَلَدَ3
3. — Ҳамда ота ва ундан бўлган болаларга (яъни, Одам алайҳиссалом ва унинг барча зурриётларига) қасамёд қилурманки.
90:4Para 30 · b. 594
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ4
4. Дарҳақиқат, Биз инсонни меҳнат-машаққатга яратдик.
____________________
И з о ҳ. Яъни, инсон ўзига жон ато этилганидан то ўша жон баданини тарк қилиб чиқиб кетгунича меҳнат-машаққатда ҳаёт кечиради. Бу борада мусулмон ҳам, кофир ҳам бир-бирига ўхшаган меҳнат-машаққатларни бошдан ўтказадилар. Лекин мусулмон киши Яратувчи буюрган иш-амалларда жон куйдиради, ўзининг куч-ғайратини имкон қадар савобли ишларга сарфлайди ва керак бўлса Ҳақ йўлида жонини қурбон қилиб, Охиратдаги мангу роҳат-фароғатга эришади. Аммо кофир, эътиқодсиз кимсалар эса арзон ҳою-ҳаваслар ва ўзларига ҳам, ўзгаларга ҳам бефойда-бевафо бўлган пуфак орзу-хаёлларга етиш йўлида жонларини жабборга бериб, оқибатда бу дунёдаги меҳнат-машаққатларидан ташқари у дунёдаги дўзах азоби-машаққатига ҳам гирифтор бўладилар. Қуйидаги оятларда ана шундай топган мол-дунёси ва куч-қуввати билан мағрурланиб, Пайғамбар алайҳис-салоту вас-саломга ва бошқа мўминларга дилозорлик қилиб юрадиган бир кимса ҳақида ҳикоя қилинади.
____________________
И з о ҳ. Яъни, инсон ўзига жон ато этилганидан то ўша жон баданини тарк қилиб чиқиб кетгунича меҳнат-машаққатда ҳаёт кечиради. Бу борада мусулмон ҳам, кофир ҳам бир-бирига ўхшаган меҳнат-машаққатларни бошдан ўтказадилар. Лекин мусулмон киши Яратувчи буюрган иш-амалларда жон куйдиради, ўзининг куч-ғайратини имкон қадар савобли ишларга сарфлайди ва керак бўлса Ҳақ йўлида жонини қурбон қилиб, Охиратдаги мангу роҳат-фароғатга эришади. Аммо кофир, эътиқодсиз кимсалар эса арзон ҳою-ҳаваслар ва ўзларига ҳам, ўзгаларга ҳам бефойда-бевафо бўлган пуфак орзу-хаёлларга етиш йўлида жонларини жабборга бериб, оқибатда бу дунёдаги меҳнат-машаққатларидан ташқари у дунёдаги дўзах азоби-машаққатига ҳам гирифтор бўладилар. Қуйидаги оятларда ана шундай топган мол-дунёси ва куч-қуввати билан мағрурланиб, Пайғамбар алайҳис-салоту вас-саломга ва бошқа мўминларга дилозорлик қилиб юрадиган бир кимса ҳақида ҳикоя қилинади.
90:5Para 30 · b. 594
أَيَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ5
5. У ўзига ҳеч кимнинг кучи етмайди, деб ўйларми?!
90:6Para 30 · b. 594
يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالًا لُبَدًا6
6. У (мақтаниб): «Жуда кўп мол-дунёни (сарфлаб) йўқ қилдим», дер.
90:7Para 30 · b. 594
أَيَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ7
7. У ўзини (риёкорлик билан мол-дунё совураётган пайтида) ҳеч ким кўрмаган, деб ўйларми?! (Йўқ, Аллоҳ таоло ҳар вақт, ҳар нарсани кўриб-билиб турур!)
90:8Para 30 · b. 594
أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ8
8. Ахир Биз унга икки кўз,
90:9Para 30 · b. 594
وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ9
9. тил ва икки лаб (ато) қилмадикми?!
90:10Para 30 · b. 594
وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ10
10. Ва Биз уни икки баландликка (яъни, яхшилик ёки ёмонлик довонларини ошиб ўтишга) йўллаб қўйдик-ку!
____________________
И з о ҳ. Яъни, Аллоҳ таоло инсонни яратиб, яхшилик йўлига юришга ҳам, ёмонлик йўлига юришга ҳам ихтиёр бериб қўйди. Бу икки йўл ҳам баландликдир. Демак, иккисига чиқиш учун ҳам тер тўкиш, машаққат чекиш лозим бўлади. Лекин яхшилик баландлигига чиқиш учун саъй-ҳаракат қилиб довондан ўтган киши жаннат неъматларига етса, ёмонлик баландлигига чиққан кимса унинг ортидаги дўзах жарлигига қулайди.
____________________
И з о ҳ. Яъни, Аллоҳ таоло инсонни яратиб, яхшилик йўлига юришга ҳам, ёмонлик йўлига юришга ҳам ихтиёр бериб қўйди. Бу икки йўл ҳам баландликдир. Демак, иккисига чиқиш учун ҳам тер тўкиш, машаққат чекиш лозим бўлади. Лекин яхшилик баландлигига чиқиш учун саъй-ҳаракат қилиб довондан ўтган киши жаннат неъматларига етса, ёмонлик баландлигига чиққан кимса унинг ортидаги дўзах жарлигига қулайди.
90:11Para 30 · b. 594
فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ11
11. Бас, у (мақтанчоқ кимса яхшилик) довонини ошиб ўтмади!
90:12Para 30 · b. 594
وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ12
12. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), довон (ошиши) нима эканини сиз қаердан билар эдингиз?
90:13Para 30 · b. 594
فَكُّ رَقَبَةٍ13
13. (У бир қул) бўйнини (қулликдан) озод қилмоқ,
90:14Para 30 · b. 594
أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ14
14. Ёки очарчилик кунида таом бермоқдир.
90:15Para 30 · b. 594
يَتِيمًا ذَا مَقْرَبَةٍ15
15. — Бирон қардош етимга;
90:16Para 30 · b. 594
أَوْ مِسْكِينًا ذَا مَتْرَبَةٍ16
16. — Ё муҳтож бечора-мискинга (таом бермоқдир).
90:17Para 30 · b. 594
ثُمَّ كَانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ وَتَوَاصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ17
17. Сўнгра у (мақтанчоқ кимса) иймон келтирган ва бир-бирларига (тоат-ибодатини адо этишдаги машаққатларга) сабр-қаноат қилишни тавсия этган, бир-бирларига (Аллоҳнинг бандаларига) меҳр-мурувват кўргазишни тавсия этган зотлардан бўлмади!
90:18Para 30 · b. 594
أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ18
18. Ана ўша (яъни, юқоридаги фазилатларга эга бўлган) зотлар ўнг томон эгаларидир (яъни, Охират Кунида ишлари ўнгдан келгувчи саодатманд кишилардир).
90:19Para 30 · b. 595
وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا هُمْ أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ19
19. Бизнинг оятларимизга кофир бўлган кимсалар эса чап томон эгаларидир!
90:20Para 30 · b. 595
عَلَيْهِمْ نَارٌ مُؤْصَدَةٌ20
20. Уларнинг устида қопланиб қолгувчи олов-дўзах бўлур!