عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ1
1. (Мушриклар) бир-бирларидан нима ҳақида сўрашмоқдалар?!
عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ2
2. Улуғ хабар ҳақида
الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ3
3. Улар ўзлари ихтилоф қилгувчи бўлган (улуғ хабар ҳакқда яъни, қайта тирилиш тўғрисида савол-жавоб қилмоқдалар)!
كَلَّا سَيَعْلَمُونَ4
4. Йўқ (уларнинг гумонлари беҳудадир)! Улар яқинда (бу хабарнинг ҳақ эканини) билиб олажаклар!
ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ5
5. Яна бир бор йўқ! Улар яқинда билиб олажаклар!
____________________
И з о ҳ. Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом пайғамбар қилиб юборилганларидан сўнг Макка аҳлига қайта тирилиш ҳақ эканлиги ҳақида хабар берганларида, айрим мушриклар бу хабарни инкор қилган бўлишса, айримлари унга гумон билан қарашиб, бир-бирлари билан шу ҳақда талашиб-тортиша бошладилар. Шунда юқоридаги оятлар нозил бўлиб, уларнинг бундай савол-жавоблари нодуруст экани ва эрта бир кун — Қиёмат қойим бўлгач, улар бу хабарнинг ҳақ эканлигини билиб қолишлари, аммо у Кунда уларнинг билишлари ҳам, тавба-тазарру қилишлари ҳам бефойда бўлиб қолиши таъкидланди. Энди қуйидаги оятларда Аллоҳ таолонинг қудратини намойиш этадиган, ўлган жасадни қайта тирилтиришга нисбатан беқиёс улкан ва улуғ илоҳий мўъжизалар санаб ўтилади.
أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا6
6. Биз Ерни (барча жонзотлар маскан тутиб яшашлари учун) бир тўшак,
وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا7
7. тоғларни эса (ўша Ерни тутиб тургувчи) қозиқлар қилиб қўймадикми?!
وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا8
8. Биз сизларни жуфт-жуфт қилиб яратдик.
وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا9
9. Уйқуларингизни (баданларингиз ва асабларингиз учун) ором қилдик.
____________________
И з о ҳ. Дарҳақиқат, уйқу Аллоҳ таолонинг энг улуғ неъматларидин биридир. Зеро, дунёдаги барча жонзот мубтало бўлган толиқиш, чарчаш деган бир дард борки, бу дарднинг уйқудан бўлак дармони йўқдир. Эҳтимол уйқусизлик дардига йўлиққан кишини бирон дори воситасида ухлатиш мумкиндир, лекин мана шу уйқуни яна бадтар чарчатадиган меҳнат эмас, балки ором-роҳат қилиш Яратгандан ўзганинг қўлидан келмас.
وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا10
10. Кечани (ўз қоронғуси билан барча нарсани яшириб турадиган) либос қилдик.
وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا11
11. Кундузни эса тирикчилик (учун белгиланган вақт) қилдик.
وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا12
12. Устларингизда етти (қават) пишиқ-мустаҳкам (осмонни) бино қилдик.
وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا13
13. Ва доимо чарақлаб тургувчи чироқни (яъни, қуёшни пайдо) қилдик.
وَأَنْزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجًا14
14. Яна Биз ўзидан ёмғирни сиқиб чиқаргувчи (булут)лардан мўл-кўл сув-ёмғир ёғдирдик.
لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا15
15. Ўша (ёмғир) ёрдамида дон ва набототни
وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا16
16. ҳамда (қалинлигидан дарахтлари) бир-бирига чирмашиб кетган боғларни ундириб чиқариш учун (мўл-кўл ёмғир ёғдирдик).
____________________
И з о ҳ. Юқоридаги оятларда Аллоҳ таоло Ўзининг қудратини кўрсатиб турадиган тўққиз ёрқин далилни келтиргач, энди яна аввалги мавзу — қайта тирилиш мавзусига қайтилади.
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا17
17. Албатта (ҳақ билан ботил, яхши билан ёмон) ажратиладиган Кун (ҳисоб-китоб учун) белгиланган вақт бўлди.
يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا18
18. У Кунда Сур чалинур, бас, сизлар тўп-тўп бўлиб (маҳшаргоҳга) келурсизлар!
وَفُتِحَتِ السَّمَاءُ فَكَانَتْ أَبْوَابًا19
19. Осмон ҳам очилиб, (фаришталар тушиб келадиган) эшикларга айланиб қолди!
وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا20
20. Тоғлар ҳам (жойларидан) жилдирилиб, (осмонда учиб юрган) саробга айланиб қолди!
إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا21
21. Албатта жаҳаннам (ўзига қулаб тушадиган кофирларга) кўз тутиб тургувчи бўлди.
لِلطَّاغِينَ مَآبًا22
22. Туғёнга тушгувчиларнинг борар жойлари бўлган (жаҳаннам кўз тутиб тургувчи бўлди).
لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا23
23. Улар у жойда узоқ замонлар (яъни, абадул-абад) қолгувчидирлар!
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا24
24. Улар у жойда (жаҳаннам ўтидан ором берадиган) бирон салқинни ва бирон ичимликни топмаслар!
إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا25
25. Фақат қайноқ сув ва йирингнигина (тотурлар)!
جَزَاءً وِفَاقًا26
26. (Мана шу уларнинг қилмишларига) яраша жазодир!
إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا27
27. Чунки улар (Қиёмат Кунидаги) ҳисоб-китобдан умидсиз бўлган кимсалардир.
وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا28
28. Улар бизнинг оятларимизни бутунлай ёлғон дер эдилар!
وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا29
29. Ҳолбуки, Биз барча нарсани ҳисоб-китоб қилиб, ёзиб қўйгандирмиз!
فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا30
30. Бас, (эй кофирлар, Бизнинг азобимизни) тотиб кўринглар! Энди Биз сизларга фақат азобнигина зиёда қилурмиз!
إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا31
31. Албатта тақводор зотлар учун (жаннатда) нажот манзили бордир.
حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا32
32. Яна боғлар ва узумзорлар.
وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا33
33. (Ёш ва ҳуснда) тенгдош хушқад (ҳур)лар.
وَكَأْسًا دِهَاقًا34
34. Ва (шароб билан) тўла майкосалар бордир.
لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا35
35. Улар у жойда бирон беҳуда ва ёлғон сўз эшитмаслар.
جَزَاءً مِنْ رَبِّكَ عَطَاءً حِسَابًا36
36. (Бу) Парвардигорингиз томонидан (берилган) мукофот, етарли марҳаматдир.
رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرَّحْمَٰنِ ۖ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا37
37. Осмонлар ва Ернинг ҳамда уларнинг ўртасидаги бор нарсаларнинг Парвардигори бўлмиш Меҳрибон Зот томонидан (берилган мукофот, етарли марҳаматдир). Улар (инсонлар) У зотдан (Аллоҳдан) қўрқиб бирон сўз айтишга қодир бўлмаслар.
يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا ۖ لَا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَٰنُ وَقَالَ صَوَابًا38
38. Руҳ (Жаброил) ва (барча) фаришталар саф тортиб турадиган Кунда улар сўзлай олмаслар, фақат У Меҳрибон зот изн берган кишигина (сўзлар) ва (фақат) рост сўзни айтур.
ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ ۖ فَمَنْ شَاءَ اتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِ مَآبًا39
39. Бу ҳаққи-рост Кундир. Бас, ким хоҳласа, ўз Парвардигори томон қайтадиган йўлни тутур.
إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَابًا40
40. (Эй Макка кофирлари), дарҳақиқат, Биз сизларни яқин(да воқеъ бўладиган) азобдан огоҳлантирдик. У Кунда (ҳар бир) киши ўзи қилиб ўтган нарсани (яъни, барча яхши-ёмон амалларини) кўрур ва кофир кимса: «Эҳ, кошки эди (қайтадан) тупроққа айланиб кетсам(-у муҳаққақ бошимга тушадиган азобдан қутулсам)», деб қолур.