عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ1
An-Naba
سورة النبأ
Sura 78 · Makkiy · 40 oyat
عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ2
الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ3
كَلَّا سَيَعْلَمُونَ4
ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ5
5. Яна бир бор йўқ! Улар яқинда билиб олажаклар!
И з о ҳ. Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом пайғамбар қилиб юборилганларидан сўнг Макка аҳлига қайта тирилиш ҳақ эканлиги ҳақида хабар берганларида, айрим мушриклар бу хабарни инкор қилган бўлишса, айримлари унга гумон билан қарашиб, бир-бирлари билан шу ҳақда талашиб-тортиша бошладилар. Шунда юқоридаги оятлар нозил бўлиб, уларнинг бундай савол-жавоблари нодуруст экани ва эрта бир кун — Қиёмат қойим бўлгач, улар бу хабарнинг ҳақ эканлигини билиб қолишлари, аммо у Кунда уларнинг билишлари ҳам, тавба-тазарру қилишлари ҳам бефойда бўлиб қолиши таъкидланди. Энди қуйидаги оятларда Аллоҳ таолонинг қудратини намойиш этадиган, ўлган жасадни қайта тирилтиришга нисбатан беқиёс улкан ва улуғ илоҳий мўъжизалар санаб ўтилади.
أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا6
وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا7
وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا8
وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا9
9. Уйқуларингизни (баданларингиз ва асабларингиз учун) ором қилдик.
И з о ҳ. Дарҳақиқат, уйқу Аллоҳ таолонинг энг улуғ неъматларидин биридир. Зеро, дунёдаги барча жонзот мубтало бўлган толиқиш, чарчаш деган бир дард борки, бу дарднинг уйқудан бўлак дармони йўқдир. Эҳтимол уйқусизлик дардига йўлиққан кишини бирон дори воситасида ухлатиш мумкиндир, лекин мана шу уйқуни яна бадтар чарчатадиган меҳнат эмас, балки ором-роҳат қилиш Яратгандан ўзганинг қўлидан келмас.
وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا10
وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا11
وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا12
وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا13
وَأَنْزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجًا14
لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا15
وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا16
16. ҳамда (қалинлигидан дарахтлари) бир-бирига чирмашиб кетган боғларни ундириб чиқариш учун (мўл-кўл ёмғир ёғдирдик).
И з о ҳ. Юқоридаги оятларда Аллоҳ таоло Ўзининг қудратини кўрсатиб турадиган тўққиз ёрқин далилни келтиргач, энди яна аввалги мавзу — қайта тирилиш мавзусига қайтилади.
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا17
يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا18
وَفُتِحَتِ السَّمَاءُ فَكَانَتْ أَبْوَابًا19
وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا20
إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا21
لِلطَّاغِينَ مَآبًا22
لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا23
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا24
إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا25
جَزَاءً وِفَاقًا26
إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا27
وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا28
وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا29
فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا30
إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا31
حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا32
وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا33
وَكَأْسًا دِهَاقًا34
لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا35
جَزَاءً مِنْ رَبِّكَ عَطَاءً حِسَابًا36
رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرَّحْمَٰنِ ۖ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا37
يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا ۖ لَا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَٰنُ وَقَالَ صَوَابًا38
ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ ۖ فَمَنْ شَاءَ اتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِ مَآبًا39
إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَابًا40