79:1Para 30 · b. 583
وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا1
1. (Кофирларнинг жонларини баданларининг) ич-ичидан қаттиқ суғуриб оладиган (фаришта)ларга қасам,
An-Nazi'at
سورة النازعات
Sura 79 · Makkiy · 46 oyat
79:2Para 30 · b. 583
وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا2
2. (Мўминларнинг жонларини осонлик билан) илдам тортиб оладиган (фаришта)ларга қасам,
79:3Para 30 · b. 583
وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا3
3. (Осмонлар билан Ер ўртасида) силлиқ сузадиган (фаришта)ларга қасам,
79:4Para 30 · b. 583
فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا4
4. (Ўз зиммаларидаги вазифаларни адо этишда) шошиб-ўзадиган (фаришта)ларга қасам,
79:5Para 30 · b. 583
فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا5
5. (Аллоҳ буюрган барча) ишнинг тадбирини тузиб турадиган (фаришта)ларга қасамки, (сизлар албатта қайта тирилиб, ҳисоб-китоб қилинурсизлар)!
____________________
И з о ҳ. Мазкур оятларда Аллоҳ таоло Ўз фаришталарининг номига қасам билан ўлгандан кейин қайта тирилиш ва бу дунёда қилиб ўтилган ҳар бир иш учун ҳисоб бериш бор эканининг хабарини берди. Дарвоқеъ, Аллоҳнинг лашкарлари ҳисобланмиш, сон-саноғини ёлғиз Яратгандан ўзга ҳеч ким билмайдиган фаришталар Аллоҳ таоло амр этган ҳар бир ишни адо қилишга ҳозиру нозир бўлиб турар эканлар. Хусусан, ўлим фариштаси ва унинг ёрдамчилари томонидан бандаларнинг жонларини олиш соати ибратлидир: Ҳадиси шарифда айтилишича, улар кофирнинг жонини олишда худди баданининг ҳар бир аъзосидан мих суғургандек азоблаб олар эканлар, мўминнинг жони эса унинг танасидан гўё боғлиқ қўл арқондан бўшатилгандек осон ва роҳат билан чиқиб кетар экан. Шунинг учун ҳам Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом доим намозларидан кейин: «Парвардигоро, бизларга ўлим мастлигини (яъни, жон чиқар соатидаги машаққатни) осон қилгил», деб дуо қилар эдилар. Энди қуйидаги оятларда юқорида зикр қилинган қайта тирилиш соатидаги аҳвол тасвирланади.
____________________
И з о ҳ. Мазкур оятларда Аллоҳ таоло Ўз фаришталарининг номига қасам билан ўлгандан кейин қайта тирилиш ва бу дунёда қилиб ўтилган ҳар бир иш учун ҳисоб бериш бор эканининг хабарини берди. Дарвоқеъ, Аллоҳнинг лашкарлари ҳисобланмиш, сон-саноғини ёлғиз Яратгандан ўзга ҳеч ким билмайдиган фаришталар Аллоҳ таоло амр этган ҳар бир ишни адо қилишга ҳозиру нозир бўлиб турар эканлар. Хусусан, ўлим фариштаси ва унинг ёрдамчилари томонидан бандаларнинг жонларини олиш соати ибратлидир: Ҳадиси шарифда айтилишича, улар кофирнинг жонини олишда худди баданининг ҳар бир аъзосидан мих суғургандек азоблаб олар эканлар, мўминнинг жони эса унинг танасидан гўё боғлиқ қўл арқондан бўшатилгандек осон ва роҳат билан чиқиб кетар экан. Шунинг учун ҳам Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом доим намозларидан кейин: «Парвардигоро, бизларга ўлим мастлигини (яъни, жон чиқар соатидаги машаққатни) осон қилгил», деб дуо қилар эдилар. Энди қуйидаги оятларда юқорида зикр қилинган қайта тирилиш соатидаги аҳвол тасвирланади.
79:6Para 30 · b. 583
يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ6
6. У Кунда (Сур биринчи марта чалиниши билан) титрагувчи (ер) титраб (устидаги бор жонзот ҳалок қилинади);
79:7Para 30 · b. 583
تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ7
7. Унга эргашувчи эргашур (яъни, орадан қирқ сана ўтгач, Сур иккинчи марта чалиниб барча нарсага қайтадан ҳаёт ато этилади ва Қиёмат Куни бошланади).
79:8Para 30 · b. 583
قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ8
8. У Кунда (кофирларнинг) диллари қўрқувга тушгувчи,
79:9Para 30 · b. 583
أَبْصَارُهَا خَاشِعَةٌ9
9. Кўзлари эса (даҳшатдан Ерга) эгилиб қолгувчидир!
79:10Para 30 · b. 583
يَقُولُونَ أَإِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحَافِرَةِ10
10. Улар (бу дунёда) дерлар: «Ҳақиқатан ҳам бизлар (ўлганимиздан кейин яна қайта тирилиб) аввалги ҳолатимизга қайтарилгувчимизми?
79:11Para 30 · b. 583
أَإِذَا كُنَّا عِظَامًا نَخِرَةً11
11. Чириган суякларга айланиб қолган вақтимизда-я?»
79:12Para 30 · b. 583
قَالُوا تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ12
12. Улар (истеҳзо билан): «Ундоқ бўлса бу (бизлар учун) зиён қилгувчи қайтиш-ку!», дедилар.
79:13Para 30 · b. 583
فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ13
13. Бас, у (қайтиш) фақат биргина даҳшатли қичқириқдир (яъни, Сурнинг иккинчи марта чалинишидир).
79:14Para 30 · b. 583
فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ14
14. Сўнг баногоҳ улар (тирик ҳолда) Ер устида бўлиб қолурлар!
79:15Para 30 · b. 583
هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ مُوسَىٰ15
15. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), сизга Мусонинг хабари келдими?
79:16Para 30 · b. 583
إِذْ نَادَاهُ رَبُّهُ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى16
16. Эсланг, Парвардигори унга муқаддас Туво водийсида (шундай) нидо қилган эди:
79:17Para 30 · b. 584
اذْهَبْ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَىٰ17
17. «(Эй Мусо), сен Фиръавннинг олдига боргин, чунки у (куфру исён билан) ҳаддидан ошди.
79:18Para 30 · b. 584
فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلَىٰ أَنْ تَزَكَّىٰ18
18. Бас, (унга) айтинг: «Сенинг (куфр иллатидан) покланишга рағбат-хоҳишинг борми?
79:19Para 30 · b. 584
وَأَهْدِيَكَ إِلَىٰ رَبِّكَ فَتَخْشَىٰ19
19. Мен сени Парвардигоринг (йўли)га ҳидоят қилсам, бас, сен (У зотдан) қўрқсанг».
79:20Para 30 · b. 584
فَأَرَاهُ الْآيَةَ الْكُبْرَىٰ20
20. Сўнг (Мусо) унга бир улкан мўъжиза кўрсатган эди,
79:21Para 30 · b. 584
فَكَذَّبَ وَعَصَىٰ21
21. (Фиръавн) уни ёлғончи қилди (яъни, Мусога: «Сен сеҳргарсан», деб туҳмат қилди) ва (Аллоҳ таолога) осий-итоатсиз бўлди.
79:22Para 30 · b. 584
ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعَىٰ22
22. Сўнгра (фисқу фасодни ёйиш йўлида) саъй-ҳаракат қилган ҳолида (Мусодан) юз ўгириб кетди.
79:23Para 30 · b. 584
فَحَشَرَ فَنَادَىٰ23
23. Сўнг (ўз одамларини) тўплади-да, жар солди:
79:24Para 30 · b. 584
فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَىٰ24
24. «Мен сизларнинг энг устун Парвардигорингиздирман», деди.
79:25Para 30 · b. 584
فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكَالَ الْآخِرَةِ وَالْأُولَىٰ25
25. Бас, Аллоҳ уни ҳам Охират, ҳам дунё азоби билан ушлади (яъни, дунёда у денгизга ғарқ қилиб юборилди, Охиратда эса дўзах азобига дучор бўлур).
79:26Para 30 · b. 584
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشَىٰ26
26. Албатта бу (қисса)да (Аллоҳдан) қўрқадиган кишилар учун ибрат бордир.
____________________
И з о ҳ. Юқоридаги оятларда Мусо алайҳиссалом қилган даъватни қабул қилмасдан, унга қарши фитна-фасод тарқатиб юргани сабабли дунё ва Охират азобига гирифтор қилинган Фиръавн қиссаси зикр қилингач, бу қиссадан фақат Аллоҳдан қўрқадиган кишиларгина ибрат ва панд-насиҳат олишлари таъкидланди. Бинобарин, Яратгандан қўрқмайдиган эътиқодсиз кимсаларга ҳеч қандай мўъжиза ёки ваъз-насиҳат кор қилмаслиги аниқ экан. Энди қуйида Аллоҳ таоло Қиёмат Кунида барча халойиқни қайта тирилтириб, уларни ҳаёти-дунёда қилиб ўтган амалларига яраша жазолашига шак келтиргувчи кимсаларга хитоб қилинади.
____________________
И з о ҳ. Юқоридаги оятларда Мусо алайҳиссалом қилган даъватни қабул қилмасдан, унга қарши фитна-фасод тарқатиб юргани сабабли дунё ва Охират азобига гирифтор қилинган Фиръавн қиссаси зикр қилингач, бу қиссадан фақат Аллоҳдан қўрқадиган кишиларгина ибрат ва панд-насиҳат олишлари таъкидланди. Бинобарин, Яратгандан қўрқмайдиган эътиқодсиз кимсаларга ҳеч қандай мўъжиза ёки ваъз-насиҳат кор қилмаслиги аниқ экан. Энди қуйида Аллоҳ таоло Қиёмат Кунида барча халойиқни қайта тирилтириб, уларни ҳаёти-дунёда қилиб ўтган амалларига яраша жазолашига шак келтиргувчи кимсаларга хитоб қилинади.
79:27Para 30 · b. 584
أَأَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاءُ ۚ بَنَاهَا27
27. (Эй мушриклар), сизларни яратиш қийинроқми ёки осмонними?! (Яъни, бутун Ер куррасининг атрофини ўзга сайёралардан бирон зиён етмаслиги учун том — осмон билан қоплаб қўйишга қодир бўлган Зот учун сизларни яратиш ёки қайта тирилтириш ҳеч гап эмас-ку!) (Аллоҳ) уни бино қилди;
79:28Para 30 · b. 584
رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا28
28. Шифтини баланд қилиб, тиклади.
79:29Para 30 · b. 584
وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا29
29. Ва У ўша (осмон)нинг тунини қоронғу қилиб, (ундан) кундузини чиқарди.
79:30Para 30 · b. 584
وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَٰلِكَ دَحَاهَا30
30. Ва шундан кейин Ерни ёйиб-текис қилди.
79:31Para 30 · b. 584
أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْعَاهَا31
31. Ундан суви-ю, ўтлоқларини чиқарди.
79:32Para 30 · b. 584
وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا32
32. Ва у (ер)га тоғларни ўрнаштирди.
79:33Para 30 · b. 584
مَتَاعًا لَكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ33
33. (Буларнинг барчаси) сизлар учун ва чорва ҳайвонларингиз учун манфаат бўлсин деб (қилингандир).
79:34Para 30 · b. 584
فَإِذَا جَاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَىٰ34
34. Бас, қачон катта бало (яъни, Қиёмат) келганида
79:35Para 30 · b. 584
يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ مَا سَعَىٰ35
35. — Инсон ўз қилмишини эслаб коладиган Кунда,
79:36Para 30 · b. 584
وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرَىٰ36
36. Ва дўзах кўрадиган (ҳар бир) кишига кўрсатиб қўйилганида.
79:37Para 30 · b. 584
فَأَمَّا مَنْ طَغَىٰ37
37. Бас, ана ўшанда ким (ҳаёти дунёда куфру исён билан) туғёнга тушган,
79:38Para 30 · b. 584
وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا38
38. Ва ҳаёти дунёни (Охиратдан) устун қўйган бўлса,
79:39Para 30 · b. 584
فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَىٰ39
39. У ҳолда фақат жаҳаннамгина (унинг учун) жой бўлур!
79:40Para 30 · b. 584
وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَىٰ40
40. Энди ким (ҳаёти дунёдалик пайтида Қиёмат Куни маҳшаргоҳда) Парвардигорининг (ҳузурида) туриши (ва У зотга ҳисоб-китоб бериши)дан қўрққан ва нафсини ҳавойи хоҳишлардан қайтарган бўлса,
79:41Para 30 · b. 584
فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَىٰ41
41. У ҳолда фақат жаннатгина (унинг учун) жой бўлур.
79:42Para 30 · b. 584
يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا42
42. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом, мушриклар) сиздан (ўша Қиёмат) соатини қачон воқеъ бўлиши ҳақида сўрарлар.
79:43Para 30 · b. 584
فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْرَاهَا43
43. Сиз қаердасиз-у, уни (яъни, Қиёмат қачон бўлишини) зикр қилиб-эслаш (қаерда)? (Яъни, сиз ҳеч қачон у Куннинг вақтини айтиб бера олмайсиз).
79:44Para 30 · b. 584
إِلَىٰ رَبِّكَ مُنْتَهَاهَا44
44. Уни (билиш) ёлғиз Парвардигорингизга бориб тўхтар.
79:45Para 30 · b. 584
إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشَاهَا45
45. Сиз фақат ўша (Қиёмат)дан қўрқадиган кишиларни огоҳлантиргувчисиз, холос. (Аммо у Куннинг қачон воқеъ бўлишини айтиб бериш сизнинг вазифангиз эмасдир).
79:46Para 30 · b. 584
كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا46
46. Улар у (Қиёмат соати)ни кўрадиган Кунда (бу дунёда) гўё биргина пешиндан сўнг ёки чошгоҳ пайтида тургандек (яъни, бир кун ҳам яшамагандек) бўлиб қолурлар!