74:1Para 29 · b. 575
يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ1
Ий тышкы киеме илә бөркәнгән пәйгамбәр!
Al-Muddaththir
سورة المدثر
Sürä 74 · Mäkkäwi · 56 ayat
74:2Para 29 · b. 575
قُمْ فَأَنْذِرْ2
Торгыл, кешеләрне Аллаһ ґәзабы белән куркыт! Мухәммәд г-м җир белән күк арасында тәхеткә утырган Җәбраил фәрештәне күреп курыкты, тиз генә өенә кайтып ятты һәм Хәдиҗәгә тышкы киемнәре белән капларга кушты. Шул вакыт Җәбраил ошбу сүрәнен, аятьләрен китерә башлады. Бу сүрә икенче иңгән сүрәдер.
74:3Para 29 · b. 575
وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ3
Раббыңны зурлап тәкбир әйт.
74:4Para 29 · b. 575
وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ4
Вә киемеңне нәҗәсәттән пакь кыл.
74:5Para 29 · b. 575
وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ5
Аллаһуның ачуына илтә торган эшләрне ташла.
74:6Para 29 · b. 575
وَلَا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُ6
Кешегә бернәрсә бирсәң аннан күбрәкне өмет итеп бирмә.
74:7Para 29 · b. 575
وَلِرَبِّكَ فَاصْبِرْ7
Вә Раббың ризасы өчен кәферләрнең дошманлыгына сабыр ит, чыда!
74:8Para 29 · b. 575
فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ8
Әгәр кыямәт өчен сур өрелсә.
74:9Para 29 · b. 575
فَذَٰلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ9
Менә шул көн каты көндер.
74:10Para 29 · b. 575
عَلَى الْكَافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ10
Кәферләргә җиңеллеге юк авыр көндер.
74:11Para 29 · b. 575
ذَرْنِي وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيدًا11
Мин халык кылган бер кеше белән Мине ялгызымны гына куй.
74:12Para 29 · b. 575
وَجَعَلْتُ لَهُ مَالًا مَمْدُودًا12
Мин аңа төрле-төрле күп мал бирдем.
74:13Para 29 · b. 575
وَبَنِينَ شُهُودًا13
Вә үзе янында гына тора торган балалар бирдек, ягъни аталары бай булгач, балалары сәүдә белән китеп йөрмәделәр.
74:14Para 29 · b. 575
وَمَهَّدْتُ لَهُ تَمْهِيدًا14
Вә аңа тормышны никадәр киң кылу белән киң кылдым.
74:15Para 29 · b. 575
ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ15
Моның соңында да Минем аңа мал арттырмагымны өмет итәдер.
74:16Para 29 · b. 575
كَلَّا ۖ إِنَّهُ كَانَ لِآيَاتِنَا عَنِيدًا16
Юк инде, Бездән яхшылык көтмәсен, тәхкыйк ул Безнең аятьләребезгә карыша иде.
74:17Para 29 · b. 575
سَأُرْهِقُهُ صَعُودًا17
Аны бик мәшәкатьле булган ґәзабка кертермен. Ул Вәлид исемле бер бай мөшриктер, Мәккә мөшрикләре аңа киңәшкә килделәр һәм Коръән вә Мухәммәд хакында аның фикерен сорадылар. Вәлид әйтте: "Сез Мухәммәдне дивана дисез, бу сүзегез һич дөрес түгел, аның гакыллы икәнлеге тирә-якка мәгълүмдер. Сез аны сихерче дисез, аның сихер белән шөгыльләнгәне һич заһир булганы юк. Сез аны ялганчы дисез, аның ялган сөйләгәнен бу көнгәчә һичкем ишеткәне юк, һәм аның сүзләре шагыйрь сүзенә дә охшамый", – дип. Мөшрикләр: син нинди киңәш бирәсең, аңа ни дип әйтик, диделәр. Вәлид аларның сорауларына җавап бире алмыйча уйга калды.
74:18Para 29 · b. 575
إِنَّهُ فَكَّرَ وَقَدَّرَ18
Тәхкыйк ул – Вәлид Коръән һәм пәйгамбәр хакында ничек мәкерлек кылырга дип фикерләде, үзенчә халыкларга сөйләргә ялган сүзләр дә хәзерләде.
74:19Para 29 · b. 576
فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ19
Вәлидкә ләгънәт булсын башы ватылсын – ничек чамалый!
74:20Para 29 · b. 576
ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ20
Ул һәлак булсын, халыкны хактан адаштырырга янә ничек чамалый!
74:21Para 29 · b. 576
ثُمَّ نَظَرَ21
Соңра Коръәнгә каршы ничек мәкерлек кылырга дип, янә уйлап фикерләп карады.
74:22Para 29 · b. 576
ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ22
Соңра Коръән сүзен ишеткәндә ачуланып йөзен сытты, маңгаен җыерды.
74:23Para 29 · b. 576
ثُمَّ أَدْبَرَ وَاسْتَكْبَرَ23
Аннары артына әйләнде вә тәкәбберләнде.
74:24Para 29 · b. 576
فَقَالَ إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ24
Башка сүз таба алмагач, бу Коръән Аллаһ сүзе түгел мәгәр әүвәлге сихерчеләрдән калган сихер диде.
74:25Para 29 · b. 576
إِنْ هَٰذَا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ25
Бу Коръән кеше сүзе генә, аны Мухәммәд әүвәлге сихерчеләрдән күчереп алган, диде.
74:26Para 29 · b. 576
سَأُصْلِيهِ سَقَرَ26
Тиздән аны сакар тәмугына салырмын.
74:27Para 29 · b. 576
وَمَا أَدْرَاكَ مَا سَقَرُ27
Сиңа ул сакарның ґәзабын кем белдерде?
74:28Para 29 · b. 576
لَا تُبْقِي وَلَا تَذَرُ28
Ул сакар үзенә салынган нәрсәне калдырмас вә бетермичә куймас.
74:29Para 29 · b. 576
لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ29
Ул сакар кешеләрнең тиреләрен яндырыр.
74:30Para 29 · b. 576
عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ30
Ул сакарда унтугыз ґәзаб фәрештәләре бардыр. "Мөшрикләр бу сүзне ишеткәч: "Ґәзаб фәрештәләре унтугыз гына булгач без аларга каршы тора алырбыз, алар безне ґәзаб кыла алмаслар", – диделәр.
74:31Para 29 · b. 576
وَمَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلَّا مَلَائِكَةً ۙ وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا ۙ وَلَا يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْمُؤْمِنُونَ ۙ وَلِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْكَافِرُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلًا ۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ ۚ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ ۚ وَمَا هِيَ إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْبَشَرِ31
Ут ияләрен, ягъни җәһәннәмгә ґәзаб кылучыларны башка заттан кылмадык фәкать фәрештәләрдән кылдык, вә аларның саннарын унтугыз дип әйттек, фәкать кәферләргә фетнә булсын өчен, вә Инҗил, Тәүрат әһелләре Мухәммәд г-мнең хак пәйгамбәр икәнлегенә ышансыннар өчен. (Чөнки Тәүратта, Инҗилдә дә унтугыз дип зекер ителмештер). Вә мөэминнәр иманнарын куәтләсеннәр өчен, вә китап әһелләре һәм мөэминнәр: аларның саны унтугыз, дигән сүздән шикләнмәсеннәр өчен, вә күңелләрендә авыру булган монафикълар һәм кәферләр: "Аллаһуның бу мисалны китерүдә максаты нәрсә", – дип әйтсеннәр, ягъни бу сүз Аллаһ сүзенә охшамый, аны Аллаһ әйтмәгән, дип фетнәләнсеннәр өчен. Әнә шулай Аллаһ Аның хак сүзенә ышанган мөэминнәрен туры юлга күндерде. Раббыңның гаскәрләрен Аллаһудан башка һичкем белмәс, ул сакара җәһәннәме һәм унтугыз фәрештә бушка сөйләнмәде, мәгәр кешеләргә вәгазь өчен сөйләнде.
74:32Para 29 · b. 576
كَلَّا وَالْقَمَرِ32
Юк, алай гына түгел, ай белән ант итәмен.
74:33Para 29 · b. 576
وَاللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ33
Вә көндездән соң килә торган төн белән.
74:34Para 29 · b. 576
وَالصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ34
Һәм саргаючы таң белән ант итәмен.
74:35Para 29 · b. 576
إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ35
Тәхкыйк ул сакар җәһәннәме олугъ бәлаләрнең берседер.
74:36Para 29 · b. 576
نَذِيرًا لِلْبَشَرِ36
Ул кешеләрне куркытучыдыр.
74:37Para 29 · b. 576
لِمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ37
Вә Сезләрдән яхшы эшләрне эшләүдә алга -чыгарга теләгән кешеләргә һәм бозык эшләр белән артта калуны теләгән кешеләргә куркытудыр. Ягъни яхшы кешеләрне дә һәм яман кешеләрне дә куркытыр өчен сөйләнәдер сакар җәһәннәме.
74:38Para 29 · b. 576
كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ38
Аллаһуга итагать итмәгән һәрбер кеше үзенең кылган гөнаһы белән бәйләнгәндер.
74:39Para 29 · b. 576
إِلَّا أَصْحَابَ الْيَمِينِ39
Мәгәр гамәл дәфтәрләре уң кулларыннан бирелгән күп сәваблы мөселманнар бәйләнмәсләр.
74:40Para 29 · b. 576
فِي جَنَّاتٍ يَتَسَاءَلُونَ40
Анар җәннәтләрдә булырлар, җәһәннәмгә кергән таныш кешеләрдән сорашырлар.
74:41Para 29 · b. 576
عَنِ الْمُجْرِمِينَ41
Аллаһуга итагать итмәгән күп гөнаһлы кешеләрдән:
74:42Para 29 · b. 576
مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ42
"Сезне сакар җәһәннәменә нәрсә салды, нинди сәбәп белән анда кердегез?"
74:43Para 29 · b. 576
قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ43
Сакардагы кешеләр әйтерләр: "Без намаз укучылардан түгел идек.
74:44Para 29 · b. 576
وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ44
Дәхи без фәкыйрьләрне ашатучылардан, аларга садака бирүчеләрдән булмадык.
74:45Para 29 · b. 576
وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِينَ45
Дәхи хактан качып төрле бозык эшләргә чумган кешеләргә ияреп без дә бозыклыкка чумадыр идек.
74:46Para 29 · b. 576
وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ46
Һәм кыямәт көнен ялганга тотар идек.
74:47Para 29 · b. 576
حَتَّىٰ أَتَانَا الْيَقِينُ47
Бу әйтелгәннәрне эшләдек, хәтта гомеребез бетеп үлем килгәнче", – дип.
74:48Para 29 · b. 577
فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ48
Аларга шәфкатьчеләрнең шәфәгате һич файда бирмәс.
74:49Para 29 · b. 577
فَمَا لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ49
Нәрсә булган аларга, ни сәбәпле батылдан хакны аеручы Коръәннән баш тарталар?
74:50Para 29 · b. 577
كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ50
Алар Коръәннән вә аның вәгазьләреннән һәм хөкемнәреннән качалар, куркып өреккән ишәк кеби.
74:51Para 29 · b. 577
فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ51
Ул ишәк арысланнан өркеп качар.
74:52Para 29 · b. 577
بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَىٰ صُحُفًا مُنَشَّرَةً52
Бәлки алардан һәрбересе телидер Аллаһудан һәрберсенә ачык хат бирелмәкне. Ягъни мөшрикләр: "Аллаһ безгә һәрберебезгә кәгазь иңдерсә, ул кәгазьгә: Мухәммәд хак пәйгамбәр, Коръән Минем китабым, дип язылган булса, иман китерер идек", – диделәр.
74:53Para 29 · b. 577
كَلَّا ۖ بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ53
Юк әле, алар тиешсезне сорамасыннар, бәлки алар ахирәт ґәзабыннан курыкмыйлар. Әгәр курыксалар иде, әлбәттә, иман китереп Коръән белән гамәл кылыр иделәр һәм Коръәннән башка дәлил сорамас иделәр.
74:54Para 29 · b. 577
كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ54
Юк, Коръән уенчык түгел, бәлки ул Коръән гакыллы кешеләр өчен хакыйкый көчле вәгазьдер.
74:55Para 29 · b. 577
فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ55
Теләгән кеше ул Коръән белән вәгазьләнеп туры юлга керсен һәм иманлы динле булсын!
74:56Para 29 · b. 577
وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ ۚ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَىٰ وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ56
Юк ул Коръән белән һәммә кеше вәгазьләнмәс мәгәр Аллаһ теләгән кеше генә вәгазьләнер. Димәк Коръән белән вәгазьләнеп һәм гамәл кылып туры юлны табуны Аллаһудан сорарга кирәк! Ул – Аллаһ Аның ачуыннан вә ґәзабыннан сакланырга тиешле булган заттыр һәм гөнаһларның ярлыкануын Аңардан сорарга тиешле заттыр.