وَالذَّارِيَاتِ ذَرْوًا1
سوگند به بادهاى خاک [و باران] افشان
فَالْحَامِلَاتِ وِقْرًا2
و سوگند به ابرهای سنگینبار [از باران]
فَالْجَارِيَاتِ يُسْرًا3
و سوگند به کشتیهای سبکسِیر
فَالْمُقَسِّمَاتِ أَمْرًا4
و سوگند به فرشتگانی که کارها را [به امر الله] تقسیم میکنند
إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ5
که آنچه [در مورد پاداش و عذاب] به شما وعده داده شده حقیقت دارد؛
وَإِنَّ الدِّينَ لَوَاقِعٌ6
و [روز] جزا قطعاً به وقوع مىپیوندد.
وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الْحُبُكِ7
سوگند به آسمان که [با ستارگان آراسته شده، و گویی] دارای راههاست،
إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ8
كه شما [در مورد پیامبر و قرآن] اختلافنظر دارید.
يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ9
هر کس [از راه حق] بازگردانده شود، از [ایمان به] پیامبر و قرآن نیز بازگردانده خواهد شد.
قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ10
مرگ [و لعنت] بر دروغگویان!
الَّذِينَ هُمْ فِي غَمْرَةٍ سَاهُونَ11
همان كسانى كه در ورطۀ جهل، غافلند.
يَسْأَلُونَ أَيَّانَ يَوْمُ الدِّينِ12
آنان [پیوسته و از روى انكار] مىپرسند: «روز جزا چه زمانى است؟»
يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ13
همان روزى است كه به آتش مجازات مىشوند؛
ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ هَٰذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ14
[و به آنان گفته میشود:] «عذاب خود را بچشید؛ این همان آتشى است كه به شتاب مىخواستید».
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ15
[در روز قیامت،] مسلماً پرهیزگاران در باغهایی [از بهشت] و [كنار] چشمهسارها به سر مىبرند؛
آخِذِينَ مَا آتَاهُمْ رَبُّهُمْ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَٰلِكَ مُحْسِنِينَ16
آنچه پروردگارشان به آنان عطا كرده است دریافت مىدارند؛ زیرا در [زندگیِ] گذشته نیكوكار بودهاند.
كَانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ17
آنان اندكى از شب را مىخفتند [و بقیه را به نماز و نیایش مشغول بودند]
وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ18
و سحرگاهان آمرزش مىخواستند
وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ19
و در اموالشان براى سائل و محروم، حقى [معیّن از صدقه و زکات] بود.
وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِلْمُوقِنِينَ20
و در زمین، نشانهها[ى قدرت الهى] براى اهل یقین پدیدار است،
وَفِي أَنْفُسِكُمْ ۚ أَفَلَا تُبْصِرُونَ21
و در وجود خودتان؛ آیا نمىبینید؟
وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ22
و رِزق و روزیتان و آنچه [از کیفر و پاداش و خیر و شر که] به شما وعده داده میشود، در آسمان است.
فَوَرَبِّ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ مَا أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ23
سوگند به پروردگار آسمان و زمین كه وعده[ی قیامت و پاداش و عذاب] همچون سخن گفتنتان، حقیقی و قطعى است.
هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَاهِيمَ الْمُكْرَمِينَ24
[ای پیامبر] آیا داستان میهمانان گرامى ابراهیم به تو رسیده است؟
إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا سَلَامًا ۖ قَالَ سَلَامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ25
آنگاه که بر او وارد شدند و سلام گفتند، او گفت: «سلام» [و زیر لب گفت:] «گروهى ناشناسند».
فَرَاغَ إِلَىٰ أَهْلِهِ فَجَاءَ بِعِجْلٍ سَمِينٍ26
آنگاه نزد خانوادۀ خود رفت و [گوشتِ بریانِ] گوسالهاى فربه [براى پذیرایى] آورد.
فَقَرَّبَهُ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ27
[او غذا را] نزد آنان گذاشت و [چند لحظه بعد] گفت: «آیا نمیخورید؟»
فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً ۖ قَالُوا لَا تَخَفْ ۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَامٍ عَلِيمٍ28
[چون دست به غذا نزدند] از آنان احساس ترس كرد؛ گفتند: نترس [ما فرشتهایم]؛ و او را به [تولد] پسرى دانا بشارت دادند.
فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ فِي صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌ29
همسرش با فریاد [و شگفتى] پیش آمد و در حالى كه به صورت خود مىزد گفت: پیرزنى نازا [فرزند میزاید]؟
قَالُوا كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ ۖ إِنَّهُ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ30
[فرشتگان] گفتند: «پروردگارت اینچنین فرموده است؛ و بیگمان، او حکیمِ داناست».
۞ قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ أَيُّهَا الْمُرْسَلُونَ31
[ابراهیم] گفت: «ای فرستادگان [الله،] کار و مأموریت شما چیست؟»
قَالُوا إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَىٰ قَوْمٍ مُجْرِمِينَ32
[فرشتگان] گفتند: «ما برای [مجازات] قومی مجرم [و گناهکار] فرستاده شدهایم
لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِنْ طِينٍ33
تا سنگهایی از گلِ [سختشده] بر سرشان فروباریم.
مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُسْرِفِينَ34
[سنگهایی] که نزد پروردگارت، برای اسرافکاران، نشان گذاشته شده است.
فَأَخْرَجْنَا مَنْ كَانَ فِيهَا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ35
مؤمنانی را که در آن [شهرهای قوم لوط] بودند، [پیش از نزول عذاب] بیرون آوردیم؛
فَمَا وَجَدْنَا فِيهَا غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ36
ولى فقط یک خانواده را یافتیم كه [نسبت به اوامر الهی] تسلیم بودند.
وَتَرَكْنَا فِيهَا آيَةً لِلَّذِينَ يَخَافُونَ الْعَذَابَ الْأَلِيمَ37
و در آن [شهرها] براى مردمى كه از عذاب دردناک [الهی] ترس دارند، نشانهاى روشن بر جاى گذاشتیم.
وَفِي مُوسَىٰ إِذْ أَرْسَلْنَاهُ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ38
در [داستان] موسی [نیز نشانه و عبرتی است]؛ آنگاه که او را با دلیلی روشن نزد فرعون فرستادیم.
فَتَوَلَّىٰ بِرُكْنِهِ وَقَالَ سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ39
ولى [فرعون] با تكیه بر قدرتش، [حق را] نپذیرفت و گفت: [این مرد، یا] جادوگر است یا دیوانه».
فَأَخَذْنَاهُ وَجُنُودَهُ فَنَبَذْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٌ40
او را همراه سپاهیانش گرفتیم و به دریا افكندیم [و هلاک کردیم]؛ در حالى كه [در لحظۀ مرگ، خود را به خاطر نافرمانی و کفرش] سرزنش مىكرد.
وَفِي عَادٍ إِذْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الرِّيحَ الْعَقِيمَ41
در [داستان قوم] عاد [نیز درس عبرتی است]؛ آنگاه که تندبادى بیخیر و برکت بر آنان فرستادیم.
مَا تَذَرُ مِنْ شَيْءٍ أَتَتْ عَلَيْهِ إِلَّا جَعَلَتْهُ كَالرَّمِيمِ42
[تندبادی] که بر هر چه وزید، آن را خاک و خاشاک كرد.
وَفِي ثَمُودَ إِذْ قِيلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوا حَتَّىٰ حِينٍ43
در [داستان قوم] ثمود [نیز درس عبرتی است] آنگاه که [توسط پیامبرشان صالح] به آنان گفته شد: «اندکی [از لذتهای زندگی] بهرهمند شوید [که تنها سه روز فرصت دارید]».
فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ وَهُمْ يَنْظُرُونَ44
آنان از فرمان پروردگارشان سرپیچی کردند؛ پس در حالی که [به چشم خود، عذاب را] میدیدند، صاعقه آنان را فراگرفت.
فَمَا اسْتَطَاعُوا مِنْ قِيَامٍ وَمَا كَانُوا مُنْتَصِرِينَ45
[چنان بر زمین افتادند که] نه توان برخاستن [و گریز] داشتند و نه یاراى دفاع.
وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ46
پیش از آن، قوم نوح را كه گروهى نافرمان بودند [هلاک كردیم].
وَالسَّمَاءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ47
ما آسمان را به توان [خود] بنا نهادیم و همواره آن را وسعت میبخشیم؛
وَالْأَرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ48
و زمین را [برای زندگی] گستردیم و چه نیک گسترانندهای هستیم!
وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ49
و همه چیز را به صورت زوج آفریدیم؛ باشد که [توجه كنید و] پند گیرید.
فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ ۖ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ50
[ای پیامبر، به مردم بگو:] «به سوى الله بشتابید كه من هشداردهندهای آشکار از جانب او برای شما هستم؛
وَلَا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ ۖ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ51
و در كنار الله معبود دیگرى قرار ندهید كه من از [جانب] او هشداردهندهاى آشکار برایتان هستم».
كَذَٰلِكَ مَا أَتَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا قَالُوا سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ52
هر پیامبری که بر پیشینیانشان مبعوث شد، همین گونه گفتند: «[او یا] جادوگر است یا دیوانه».
أَتَوَاصَوْا بِهِ ۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌ طَاغُونَ53
آیا یكدیگر را به این [کفر و تکذیب] سفارش كرده بودند؟ نه، بلكه مردمی سرکش بودند.
فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمَا أَنْتَ بِمَلُومٍ54
پس [ای پیامبر،] از آنان روی بگردان که تو [به خاطر کفر آنان] هرگز سزاوار سرزنش نیستی.
وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَىٰ تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ55
و [پیوسته به آنان] تذكر بده كه قطعاً تذكر براى مؤمنان سودبخش است.
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ56
و جن و انس را فقط برای این آفریدهام که مرا عبادت كنند [و از بندگىِ دیگران سر باز زنند].
مَا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ57
نه از آنان روزى مىخواهم، نه اینكه مرا خوراک دهند؛
إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ58
[زیرا] الله است که روزیرسانِ نیرومند و برقرار است.
فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوبًا مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحَابِهِمْ فَلَا يَسْتَعْجِلُونِ59
ستمکاران [مشرک نیز] همچون یاران [گذشتۀ] خویش، سهمى از عذاب دارند؛ پس به شتاب [آن را] از من نخواهند.
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ يَوْمِهِمُ الَّذِي يُوعَدُونَ60
واى بر کافران از [عذاب] روزی که به آن وعده داده میشوند!