وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَىٰ1
سوگند به ستاره، آنگاه كه افول كند
مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَىٰ2
که یار شما [= محمد صلى الله علیه و سلم] هرگز گمراه نشده و به راه تباهى نیفتاده است؛
وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَىٰ3
و از روی هوای نفس سخن نمیگوید.
إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَىٰ4
[آنچه میگوید] نیست جز وحی [الهی] که به [او] وحی میشود.
عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَىٰ5
[جبرئیل که فرشتهاى است] پُرتوان، به او آموزش داده است.
ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوَىٰ6
[همان فرشتۀ] خوشمنظری كه [با چهرۀ حقیقیاش در برابر پیامبر] ایستاد.
وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ7
در حالی که او در افق بالا [در آسمان] قرار داشت.
ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّىٰ8
سپس [جبرئیل] نزدیک شد؛ و نزدیکتر؛
فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَىٰ9
تا آنکه [فاصلۀ او با پیامبر] به اندازۀ طول دو کمان یا کمتر بود.
فَأَوْحَىٰ إِلَىٰ عَبْدِهِ مَا أَوْحَىٰ10
آنگاه [آن فرشتۀ بزرگوار] آنچه را که باید به بندۀ الله وحی میکرد، وحی نمود.
مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَىٰ11
آنچه را که [پیامبر] دید، قلبش دروغ نپنداشت.
أَفَتُمَارُونَهُ عَلَىٰ مَا يَرَىٰ12
آیا با او دربارۀ آنچه میبیند مجادله میکنید؟
وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَىٰ13
در حقیقت، پیامبر یک بار دیگر نیز آن فرشته را [به صورت كامل] مشاهده كرده بود.
عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَىٰ14
در كنارِ [درخت بزرگ] «سِدرةُ المُنتَهی» [در آسمان هفتم]
عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوَىٰ15
که آرامشگاه بهشت، همانجاست.
إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَىٰ16
آنگاه كه هالهاى آن درخت را پوشانده بود.
مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ17
چشم [پیامبر، به چپ و راست] منحرف نشد و [از حد] تجاوز نكرد.
لَقَدْ رَأَىٰ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَىٰ18
به راستی که او برخی از بزرگترین نشانههاى پروردگارش را [در آنجا] مشاهده كرد.
أَفَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَالْعُزَّىٰ19
[ای مشرکان،] آیا «لات» و «عُزّی» را دیدهاید؟
وَمَنَاةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرَىٰ20
و «مَنات» آن سومین [نمادِ بیارزش] را؟ [آیا هیچ سود و زیانی به شما میرسانند؟]
أَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْأُنْثَىٰ21
آیا [ادعا میکنید كه] فرزند پسر برای شماست و دختر برای الله؟
تِلْكَ إِذًا قِسْمَةٌ ضِيزَىٰ22
در این صورت، تقسیمی ناعادلانه است.
إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْمَاءٌ سَمَّيْتُمُوهَا أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ بِهَا مِنْ سُلْطَانٍ ۚ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْأَنْفُسُ ۖ وَلَقَدْ جَاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدَىٰ23
این[نماد]ها فقط اسمهایی [بىمعنا] هستند كه خود و پدرانتان با آنها [معبودهاى دروغین خود را] نام نهادهاید و الله هیچ دلیلی [بر حقانیت این کار] نازل نکرده است. [مشرکان، در اعتقاداتشان] فقط پیرو گمان و خواستههای دلِ خویشند؛ حال آنكه [موجبات] هدایت، از جانب پروردگارشان بر آنان رسیده است.
أَمْ لِلْإِنْسَانِ مَا تَمَنَّىٰ24
آیا انسان هر چه [از شفاعت این معبودان باطل] آرزو کند برایش میسر است؟
فَلِلَّهِ الْآخِرَةُ وَالْأُولَىٰ25
دنیا و آخرت از آنِ الله است [و به هر کس، هر چه را صلاح بداند میبخشد].
۞ وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَىٰ26
چه بسیار فرشتگانی که در آسمانها هستند كه شفاعتشان به هیچ وجه سودمند نخواهد بود؛ مگر پس از آنكه الله، براى هر کس که بخواهد و راضی باشد، اجازه دهد.
إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ لَيُسَمُّونَ الْمَلَائِكَةَ تَسْمِيَةَ الْأُنْثَىٰ27
كسانى كه به آخرت باور ندارند، بر فرشتگان الهی نام دختر میگذارند [و آنان را دختران الله مىدانند].
وَمَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ ۖ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ ۖ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا28
آنان در موردِ این امر، [کاملاً] بىاطلاعند [و] فقط از حدس و گمان پیروی میکنند؛ در حالى كه براى [شناخت] حقیقت، گمان كافى نیست.
فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّىٰ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا29
پس [ای پیامبر،] تو نیز از كسى كه از یاد ما روى گردانده و فقط [لذتهای] زندگى دنیا را مىخواهد، روى برتاب.
ذَٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدَىٰ30
نهایت درک و فهمشان همین است. بیتردید، پروردگارت به حال كسانى كه از راه او منحرف شدهاند آگاهتر است؛ و نیز به حال راهیافتگان.
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَسَاءُوا بِمَا عَمِلُوا وَيَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى31
هر چه در آسمانها و زمین است، از آنِ الله است؛ [راه خیر و شر را به انسان ارائه كرد] تا بدكاران را در برابر رفتارشان كیفر دهد و نیكوكاران را [با نعمتهای بهشت] پاداش نیكو عطا نماید.
الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ ۚ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ ۖ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ ۖ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ32
و [نیز براى] کسانی كه از گناهان بزرگ و بیحیاییها اجتناب میورزند؛ مگر لغزشهای كماهمیت [و گناهان صغیره که با توبه و عبادت بخشوده میشوند] كه آمرزشِ پروردگارت گسترده است؛ از همان دَم كه شما را از زمین پدید آورد و آنگاه كه به صورت جنین در شكم مادرانتان بودید، به [طبیعتِ] شما آگاهتر [از خودتان] است؛ پس خودستایى نكنید، كه او تعالی به حال پرهیزگاران داناتر است.
أَفَرَأَيْتَ الَّذِي تَوَلَّىٰ33
آیا آن کسی را که [از حق] روی برتافت دیدهای؟
وَأَعْطَىٰ قَلِيلًا وَأَكْدَىٰ34
و اندكى انفاق كرد و [سپس] خوددارى نمود.
أَعِنْدَهُ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرَىٰ35
آیا علم غیب دارد و [آینده را] مىبیند؟
أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِي صُحُفِ مُوسَىٰ36
آیا از مطالب كتاب آسمانى موسى باخبر نشده است؟
وَإِبْرَاهِيمَ الَّذِي وَفَّىٰ37
و [از تعلیمات] ابراهیم، كه حق [رسالت و بندگى ما] را به تمامى ادا كرد؟
أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ38
که هیچ گناهکاری بارِ گناه دیگری را بر دوش نخواهد کشید؛
وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ39
و اینكه انسان فقط ثمرۀ تلاش [و نیت] خود را خواهد داشت؛
وَأَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرَىٰ40
و اینكه بىگمان، تلاش او [در محاسبۀ اعمالش در روز قیامت،] منظور خواهد شد؛
ثُمَّ يُجْزَاهُ الْجَزَاءَ الْأَوْفَىٰ41
آنگاه پاداشش را به تمامى خواهند داد،
وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ الْمُنْتَهَىٰ42
و اینکه بازگشت [همۀ امور] به سوی پروردگار توست؛
وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَىٰ43
و اوست که میخندانَد و میگریانَد؛
وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا44
و اوست که میمیرانَد و [در آخرت] زنده میکند؛
وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَىٰ45
و هموست كه زوج نر و ماده را میآفریند،
مِنْ نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَىٰ46
از نطفهاى كه [در رحِم] ریخته میشود؛
وَأَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الْأُخْرَىٰ47
و پدیدآوردن دوبارۀ آنها [در قیامت نیز بر عهدۀ] الله است.
وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَىٰ وَأَقْنَىٰ48
و اوست که [شما را] بىنیاز میکند و سرمایه میبخشد؛
وَأَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَىٰ49
و اوست که پروردگار [ستارۀ] «شِعْرىٰ» است؛
وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَادًا الْأُولَىٰ50
و اوست که قوم عاد را در گذشته هلاک کرد؛
وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَىٰ51
و قوم ثمود را [نیز نابود کرد] و [هیچ یک از آنان را] باقی نگذاشت.
وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَىٰ52
و قوم نوح را كه ستمكارتر و سركشتر بودند نیز پیش از آن [هلاک نمود]؛
وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَىٰ53
و شهرهاى زیر و روشده [قوم لوط] را درهم كوبید؛
فَغَشَّاهَا مَا غَشَّىٰ54
و آنان را [با عذابی فراگیر] ـ چنان كه باید ـ فروپوشانید؛
فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكَ تَتَمَارَىٰ55
حال [اى انسان،] در مورد كدام یک از نعمتهای پروردگارت تردید روا مىدارى [و مجادله میکنی]؟
هَٰذَا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولَىٰ56
این [پیامبر نیز] هشداردهندهاى است از [گروه] هشداردهندگان پیشین.
أَزِفَتِ الْآزِفَةُ57
قیامت نزدیک مىشود؛
لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ كَاشِفَةٌ58
و هیچ کس ـ جز الله ـ نمیتواند آن را آشکار کند [و سختیهایش را برطرف سازد].
أَفَمِنْ هَٰذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ59
[ای مشرکان،] آیا از این سخن در شگفتید؟
وَتَضْحَكُونَ وَلَا تَبْكُونَ60
و [به آیات قرآن] مىخندید و [از شنیدنِ هشدارهایش نمیترسید و] اشک نمىریزید؟
وَأَنْتُمْ سَامِدُونَ61
و در حال غفلت و غرور هستید؟
فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا ۩62
پس [همگی] برای الله سجده کنید و [تنها] او را عبادت کنید.